TUÂN THỦ BÀI TẬP PHỤC HỒI CHỨC NĂNG NUỐT Ở NGƯỜI BỆNH UNG THƯ ĐẦU CỔ XẠ TRỊ: THỰC TRẠNG VÀ CÁC YẾU TỐ LIÊN QUAN
Nội dung chính của bài viết
Tóm tắt
Mục tiêu: (1) Mô tả thực trạng tuân thủ bài tập phục hồi chức năng nuốt ở người bệnh ung thư đầu cổ điều trị xạ trị tại Bệnh viện Ung bướu Nghệ An và (2) Phân tích một số yếu tố liên quan đến mức độ tuân thủ của đối tượng nghiên cứu. Phương pháp: Nghiên cứu mô tả cắt ngang có phân tích trên 103 người bệnh ung thư đầu cổ có chỉ định xạ trị triệt căn hoặc bổ trợ từ tháng 01/2025 đến tháng 09/2025. Sự tuân thủ 7 bài tập PHCN nuốt được đánh giá qua phỏng vấn trực tiếp vào ngày kết thúc liệu trình xạ trị. Dữ liệu được xử lý bằng phần mềm SPSS 26.0, sử dụng hồi quy logistic để xác định các yếu tố liên quan (p<0,05). Kết quả: Tỷ lệ tuân thủ bài tập PHCN nuốt chung đạt 61,2%. Tỷ lệ tuân thủ cao nhất ở bài tập thay đổi tư thế nuốt (64,1%) và thấp nhất ở bài tập Masako (32,0%) và Mendelsohn (48,5%). Các yếu tố giúp tăng tỷ lệ tuân thủ có ý nghĩa thống kê (p<0,05) bao gồm: trình độ học vấn từ THPT trở lên (OR=3,63), không hút thuốc lá (OR=3,00), không uống rượu bia (OR=2,83), không có rối loạn tâm lý (OR=2,54) và giai đoạn bệnh I-II (OR=6,78). Ngược lại, độc tính xạ trị (đau, viêm niêm mạc miệng, buồn nôn) và các rào cản thực hành (cảm giác bất tiện, khó nhớ bài tập, tần suất/độ khó bài tập cao, thiếu người hỗ trợ) làm giảm đáng kể khả năng tuân thủ (p<0,05). Đáng chú ý, người bệnh đã xuất hiện triệu chứng khó nuốt có khả năng tuân thủ cao gấp 2,61 lần nhóm chưa bị khó nuốt (p<0,05). Kết luận: Tỷ lệ tuân thủ bài tập PHCN nuốt ở người bệnh ung thư đầu cổ xạ trị ở mức trung bình. Quản lý tốt các tác dụng phụ của xạ trị, đơn giản hóa quy trình bài tập và tăng cường hỗ trợ từ gia đình, nhân viên y tế là giải pháp then chốt giúp nâng cao hiệu quả tuân thủ điều trị.
Chi tiết bài viết
Từ khóa
Ung thư đầu cổ, Phục hồi chức năng nuốt, Xạ trị, Tuân thủ điều trị.
Tài liệu tham khảo
2. Alterio D, Marvaso G, Ferrari A, Volpe S, Orecchia R, Jereczek-Fossa BA. Modern radiotherapy for head and neck cancer. Seminars in Oncology. 2019;46(3):233-245. doi:10.1053/j.seminoncol.2019.07.002
3. Zhu J, Wang X, Chen S, et al. Cải thiện việc tuân thủ bài tập nuốt để giảm chứng khó nuốt liên quan đến xạ trị ở bệnh nhân ung thư đầu và cổ. Asia-Pacific Journal of Oncology Nursing. 2023;10(1):100169. doi:10.1016/j.apjon.2022.100169
4. Loewen I, Jeffery CC, Rieger J, Constantinescu G. Prehabilitation in head and neck cancer patients: A literature review. Journal of Otolaryngology - Head & Neck Surgery. 2021;50(1):2. doi:10.1186/s40463-020-00486-7
5. Shinn EH, Basen-Engquist K, Baum G, et al. Adherence to preventive exercises and self-reported swallowing outcomes in post-radiation head and neck cancer patients. Head & Neck. 2013;35(12):1707-1712. doi:10.1002/hed.23255
6. Hajdú SF, Christensen MB, Kristensen MØ, Wessel I, Johansen C, Dalton S. Adherence to preventive swallowing exercises for head and neck cancer patients undergoing (chemo)radiotherapy treatment. Acta Oncologica. 2019;58(5):658-664. doi:10.1080/0284186X.2018.1563715
7. van der Molen L, van Rossum MA, Burkhead LM, Smeele LE, Rasch CRN, Hilgers FJM. A Randomized Preventive Rehabilitation Trial in Advanced Head and Neck Cancer Patients Treated with Chemoradiotherapy: Feasibility, Compliance, and Short-term Effects. Dysphagia. 2011;26(2):155-170. doi:10.1007/s00455-010-9288-y
8. Khadoura K, Shakibazadeh E, Mansournia MA, Aljeesh Y, Fotouhi A. Determining the Prevalence of and the Factors Associated with Antihypertensive Medication Non-Adherence in the Gaza Strip. Korean J Fam Med. 2021;42(2):150-158. doi:10.4082/kjfm.19.0081
9. Wall LR, Ward EC, Cartmill B, Hill AJ, Porceddu SV. Adherence to a Prophylactic Swallowing Therapy Program During (Chemo) Radiotherapy: Impact of Service-Delivery Model and Patient Factors. Dysphagia. 2017;32(2):279-292. doi:10.1007/s00455-016-9757-z