HIỆU QUẢ CAN THIỆP BẰNG CẨM NANG HƯỚNG DẪN TRONG TĂNG CƯỜNG KIẾN THỨC VÀ TIẾP CẬN DỊCH VỤ CHĂM SÓC TRẺ RỐI LOẠN PHỔ TỰ KỶ CỦA CHA MẸ TẠI HÀ NỘI
Nội dung chính của bài viết
Tóm tắt
Mục tiêu: Đánh giá hiệu quả của giải pháp can thiệp bằng cẩm nang hướng dẫn chăm sóc và tra cứu thông tin trong tăng cường kiến thức, thái độ, kỹ năng và khả năng tiếp cận, sử dụng dịch vụ chăm sóc trẻ rối loạn phổ tự kỷ của cha mẹ tại thành phố Hà Nội giai đoạn 2024–2025.
Phương pháp nghiên cứu: Nghiên cứu can thiệp trước–sau không nhóm chứng trên 191 cha mẹ hoặc người chăm sóc chính của trẻ dưới 15 tuổi mắc rối loạn phổ tự kỷ tại 05 cơ sở chuyên biệt ở Hà Nội. Đối tượng được cung cấp miễn phí cẩm nang hướng dẫn và đánh giá lặp lại sau 3 và 6 tháng bằng bộ câu hỏi chuẩn hóa về kiến thức, thái độ, thực hành và sử dụng dịch vụ. Số liệu phân tích bằng thống kê mô tả và các kiểm định so sánh trước–sau.
Kết quả: Sau can thiệp, tỷ lệ cha mẹ có kiến thức đạt tăng từ 24,6% trước can thiệp lên 85,6% sau 3 tháng và 96,5% sau 6 tháng (p<0,001). Nhiều nội dung kiến thức tăng 30–60% sau 6 tháng. Thái độ tích cực về can thiệp sớm và hòa nhập giáo dục tăng rõ, đặc biệt các nội dung trước can thiệp còn hạn chế. Tần suất sử dụng cẩm nang tăng từ 66% lên 74,5% (p<0,05). Điểm tự tin về kiến thức và kỹ năng chăm sóc trẻ tăng có ý nghĩa thống kê ở tất cả các chỉ số. Tỷ lệ hài lòng chung về cẩm nang tăng từ 63,9% sau 3 tháng lên gần 85% sau 6 tháng.
Kết luận: Can thiệp bằng cẩm nang hướng dẫn là giải pháp khả thi, chi phí thấp và hiệu quả trong cải thiện kiến thức, thái độ, kỹ năng và khả năng tiếp cận dịch vụ chăm sóc trẻ rối loạn phổ tự kỷ của cha mẹ. Công cụ này có thể được nhân rộng và tích hợp vào hệ thống chăm sóc và hỗ trợ gia đình trẻ rối loạn phổ tự kỷ tại cộng đồng.
Chi tiết bài viết
Từ khóa
rối loạn phổ tự kỷ; giáo dục cha mẹ; cẩm nang; can thiệp cộng đồng; tiếp cận dịch vụ.
Tài liệu tham khảo
[2] Nguyễn Thị Hoàng Yến, Nghiên cứu biện pháp can thệp sớm và giáo dục hòa nhâp cho trẻ RLPTK ở nước ta hiện nay và trong giai đoạn 2011 – 2020. 2015, Hà Nội: NXB Đại học Sư phạm Hà Nội.
[3] Hoang, V.M., et al., Prevalence of autism spectrum disorders and their relation to selected socio-demographic factors among children aged 18–30 months in norther n Vietnam, 2017. International Journal of Mental Health Systems, 2019. 13: p. 29.
[4] American Academy of Pediatric Dentistry, Definition of Special Health Care Needs. The Reference Manual of Pediatric Dentistry. 2020, Chicago.
[5] Đào Thị Sâm, Khảo sát thái độ của cha mẹ đối với con có chứng tự kỷ. 2013, Trường Đại học Sư phạm Thành phố Hồ Chí Minh: Thành phố Hồ Chí Minh.
[6] Yaacob, W.N.W., L.H. Yaacob, R. Muhamad, and M.M. Zulkifli, Behind the Scenes of Parents Nurturing a Child with Autism: A Qualitat ive Study in Malaysia. International Journal of Environmental Research and Public Health, 2021. 18(16): p. 8532.
[7] Crossman, M., et al., Families’ Experiences With Family Navigation Services in the Autism Treatment Network. Pediatrics, 2020. 145.
[8] Li, F., et al., Family Navigation Programs for Children With Autism Spectrum Disorder: A Scoping Review. Pediatrics, 2025.
[9] Mo, S., F. Bu, S. Bao, and Z. Yu, Comparison of effects of interventions to promote the mental health of parents of children with autism: A systematic review and network meta-analysis. Clinical psychology review, 2024. 114: p. 102508.
[10] Leadbitter, K., et al., Clinical effectiveness of an online psychoeducational and psychotherapeutic programme for caregivers of children newly diagnosed as autistic: a parallel, assessor-masked, randomised controlled trial in the UK (REACH-ASD). The lancet. Psychiatry, 2025.
[11] Parsons, D., R. Cordier, S. Vaz, and H. Lee, Parent-Mediated Intervention Training Delivered Remotely for Children With Autism Spectrum Disorder Living Outside of Urban Areas: Systematic Review. Journal of Medical Internet Research, 2017. 19.
[12] Feinberg, E., et al., Effect of Family Navigation on Diagnostic Ascertainment Among Children at Risk for Autism: A Randomized Clinical Trial From DBPNet. JAMA pediatrics, 2021.