GIA TĂNG LAN TRUYỀN SỐT RÉT DO Plasmodium falciparum ĐE DOẠ MỤC TIÊU LOẠI TRỪ SỐT RÉT VIỆT NAM: CẢNH BÁO SỚM TỪ KHÁNH VĨNH, TỈNH KHÁNH HOÀ NĂM 2025
Nội dung chính của bài viết
Tóm tắt
TÓM TẮT
Đặt vấn đề: Sau giai đoạn gia tăng sốt rét từ 7/2023, lây truyền tạm thời bị gián đoạn vào đầu năm 2025 tại Khánh Vĩnh. Tuy nhiên, sốt rét quay trở lại chủ yếu do Plasmodium falciparum vào 5-6/2025, đe dọa mục tiêu loại trừ sốt rét.
Mục tiêu: Mô tả sự gia tăng và đánh giá sự thay đổi đặc điểm lan truyền của P. falciparum tại Khánh Vĩnh sau giai đoạn kiểm soát.
Phương pháp nghiên cứu: Nghiên cứu mô tả, dựa trên hồi cứu số liệu 2022-2025 và nghiên cứu cắt ngang tại xã Khánh Đông và Khánh Thượng vào tháng 7/2025, tập trung ở nhóm nguy cơ cao mắc sốt rét. Khám lâm sàng, xét nghiệm lam máu và phỏng vấn có cấu trúc được sử dụng để đánh giá.
Kết quả: Tổng cộng 408 đối tượng nguy cơ được sàng lọc tại xã Khánh Thượng và Khánh Đông, phát hiện 12 ca bệnh (2,94%). Tỷ lệ dương tính tại Khánh Thượng là 4,57% và Khánh Đông là 1,06%. 91,67% ca bệnh do P. falciparum, 50% không triệu chứng và 58,33% có giao bào, mật độ trung bình 3.606 ký sinh trùng/µl. Ghi nhận P. falciparum tập trung ở Khánh Thượng, cảnh báo thay đổi không gian lây truyền.
Kết luận: Sự gia tăng và thay đổi lan truyền P. falciparum tại Khánh Vĩnh, đặc biệt sốt rét không triệu chứng đe dọa mục tiêu loại trừ sốt rét. Cần tăng cường giám sát và can thiệp có mục tiêu khẩn cấp.
Chi tiết bài viết
Từ khóa
sốt rét, Plasmodium falciparum, loại trừ sốt rét.
Tài liệu tham khảo
[2] Bộ Y tế Việt Nam. Kế hoạch chiến lược quốc gia về phòng chống và loại trừ sốt rét 2021-2025. Hà Nội: Bộ Y tế; 2021.
[3] Quang HH, Chavchich M, Trinh NTM, Manh ND, Thanh NV, Van NTT, et al. Cross-sectional survey of asymptomatic malaria in Dak Nong province in the Central Highlands of Vietnam for the malaria elimination roadmap. PLoS One. 2021;16(11):e0258580. DOI: 10.1371/journal.pone.0258580
[4] Quang HH, Chavchich M, Trinh NTM, Manh ND, Thanh NV, Van NTT, et al. Multidrug-resistant Plasmodium falciparum parasites in the Central Highlands of Vietnam jeopardize malaria control and elimination strategies. Antimicrob Agents Chemother. 2021;65(3):e01639-20. DOI: 10.1128/AAC.01639-20
[5] Roucher C, Rogier C, Dieye-Ba F, Sokhna C, Tall A, Trape JF. Changing malaria epidemiology and diagnostic criteria for Plasmodium falciparum clinical malaria. PLoS One. 2012;7(9):e46188. DOI: 10.1371/journal.pone.0046188
[6] Bousema T, Okell L, Felger I, Drakeley C. Asymptomatic malaria infections: detectability, transmissibility and public health relevance. Nat Rev Microbiol. 2014;12(12):833-840. DOI: 10.1038/nrmicro3364
[7] Trung HD, Van Bortel W, Sochantha T, Keokenchanh K, Quang NT, Cong LD, et al. Malaria transmission and major malaria vectors in different geographical areas of Southeast Asia. Trop Med Int Health. 2004;9(2):230-237. DOI: 10.1046/j.1365-3156.2003.01179.x
[8] Kamau E, Tolbert LS, Kortepeter L, Pratt M, Nyakoe N, Muringo L, et al. Development of a highly sensitive genus-specific quantitative reverse transcriptase real-time PCR assay for detection and quantitation of Plasmodium by amplifying RNA and DNA of the 18S rRNA genes. J Clin Microbiol. 2011;49(8):2946-2953. DOI: 10.1128/JCM.00276-11
[9] Poon LLM, Wong BWY, Ma EHT, Chan KH, Chow LMC, Abeyewickreme W, et al. Sensitive and inexpensive molecular test for falciparum malaria: detecting Plasmodium falciparum DNA directly from heat-treated blood by loop-mediated isothermal amplification. Clin Chem. 2006;52(2):303-306. DOI: 10.1373/clinchem.2005.057901