ỨNG DỤNG GIẢI MÃ GEN TRONG CHĂM SÓC SỨC KHỎE CHỦ ĐỘNG CÁ NHÂN HÓA CÁC BỆNH MẠN TÍNH KHÔNG LÂY VÀ UNG THƯ
Nội dung chính của bài viết
Tóm tắt
Sau thành công của công trình giải mã gen người đầu tiên năm 2003, sự kết hợp giữa công nghệ giải trình tự gen thế hệ mới và trí tuệ nhân tạo đã cách mạng hóa lĩnh vực y sinh, rút ngắn thời gian giải mã gen với chi phí tối ưu. Trong khi các nước phát triển đã ứng dụng rộng rãi xét nghiệm di truyền để sàng lọc rủi ro sức khỏe và điều chỉnh lối sống, lĩnh vực này vẫn còn rất mới mẻ tại Việt Nam. Bài tổng quan này tổng hợp các tiến bộ nghiên cứu về vai trò của di truyền học trong các bệnh mạn tính không lây, đặc biệt nhấn mạnh vào hướng tiếp cận dinh dưỡng học gen. Đây được coi là giải pháp then chốt để chăm sóc sức khỏe chủ động cá nhân hóa, giúp phòng ngừa hiệu quả các bệnh lý như tiểu đường, tim mạch, đột quỵ và ung thư. Thông qua việc phân tích các phát hiện quan trọng, bài viết cũng chỉ ra những thách thức và đề xuất hướng phát triển đầy hứa hẹn cho việc phát triển giải mã gen tại Việt Nam trong tương lai.
Chi tiết bài viết
Từ khóa
Giải mã gen, bệnh mạn tính không lây, dinh dưỡng học gen, chăm sóc sức khỏe chủ động; ung thư
Tài liệu tham khảo
[2] World Health Organization. Cardiovascular diseases [Internet]. Geneva: World Health Organization; 2024 [cited 2026 Feb 7]. Available from: https://www.who.int/vietnam/health-topics/cardiovascular-diseases/cardiovascular-diseases.
[3] Chowns J, Patel RS, Thanassoulis G, et al. Cardiovascular genetics: the role of genetics in predicting risk. Med Clin North Am. 2022;106(2):313–324. doi:10.1016/j.mcna.2021.11.007.
[4] Hachiya T, Kubo M, Hirakawa Y, et al. Genome-wide polygenic score and the risk of ischemic stroke in a prospective cohort: the Hisayama study. Stroke. 2020;51:759–765. doi:10.1161/STROKEAHA.119.027520.
[5] Wang M, Menon R, Mishra S, et al. Validation of a genome-wide polygenic score for coronary artery disease in South Asians. J Am Coll Cardiol. 2020;76:703–714. doi:10.1016/j.jacc.2020.06.024
[6] González-Quijano GK, Martínez-González MÁ, Fernández-Montero A, et al. Effect of genotype on the response to diet in cardiovascular disease: a scoping review. Healthcare (Basel). 2024;12:2292. doi:10.3390/healthcare12222292.
[7] Fallaize R, Carvalho-Wells AL, Tierney AC, et al. APOE genotype influences insulin resistance, apolipoprotein CII and CIII according to plasma fatty acid profile in the metabolic syndrome. Sci Rep. 2017;7:6274. doi:10.1038/s41598-017-05802-2.
[8] Kushwaha S, Singh P, Gupta A, et al. An exploratory, open-label, parallel-group, randomised controlled trial evaluating the effect of gene-based nutritional intervention in type 2 diabetes: the protocol for NUDGE clinical trial. Contemp Clin Trials Commun. 2025;45:101470. doi:10.1016/j.conctc.2025.101470.
[9] Wang F, Li Y, Zhang Y, et al. Personalized nutrition: a review of genotype-based nutritional supplementation. Front Nutr. 2022;9:992986. doi:10.3389/fnut.2022.992986.
[10] Natarajan P, Young R, Stitziel NO, et al. Polygenic risk score identifies subgroup with higher burden of atherosclerosis and greater relative benefit from statin therapy in the primary prevention setting. Circulation. 2017;135:2091–2101. doi:10.1161/CIRCULATIONAHA.116.024436.