6. XÁC ĐỊNH THÀNH PHẦN LOÀI VÀ TỶ LỆ NHIỄM KÝ SINH TRÙNG SỐT RÉT PLASMODIUM SPP.. TRÊN MUỖI BẰNG KỸ THUẬT SINH HỌC PHÂN TỬ TẠI TÂY NGUYÊN (Tạp chí Y học Cộng đồng, 2024)
Mục tiêu: Xác định thành phần loài và tỷ lệ nhiễm KSTSR trong cơ thể muỗi bằng kỹ thuật sinh học phân tử tại bốn tỉnh Tây Nguyên.Phương pháp: Muỗi được định loại bằng hình thái theo Bảng định loại của Viện Sốt rét-KST-CTTW (2008), được xác định loài bằng kỹ thuật PCR và xác định KSTSR trong cơ thể muỗi bằng kỹ thuật ddPCR dựa trên vùng gen 18S rRNA.Kết quả: Số loài Anopheles thu thập tại Kon Tum là 13 loài, bao gồm 2 vector sốt rét chính  là An. dirus và An. minimus và hai vector phụ ở vùng đồi núi là An. aconitus và An. maculatus. Tỷ lệ này ở Gia Lai là 14 loài Anopheles, một vector chính là An. minimus và hai vector phụ; tại Đak Lak là 13 loài, gồm một vector chính là An. dirus và hai vector phụ; tại Đak Nông là 12 loài Anopheles, gồm 2 vector chính là và hai vector phụ. Các vector chính được thu thập bằng các phương pháp: soi gia súc, bẫy màn, bẫy đèn trong nhà và bẫy đèn gia súc. 6/694 mẫu muỗi An. minimus và An. dirus tại 4 tỉnh có mặt KSTSR Plasmodium spp., chiếm tỷ lệ là 0,86%. Tại Kon Tum, 3/196 mẫu có nhiễm KSTSR (2,8%). Tại Gia Lai, 3/190 mẫu có nhiễm KSTSR (1,58%). Tất cả các mẫu muỗi có nhiễm KSTSR đều là muỗi An. minimus.Kết luận: Xác định sự có mặt của các vector sốt rét chính (An. dirus và An. minimus) và phụ (An. aconitus và An. maculatus) tại bốn tỉnh Tây Nguyên. Kỹ thuật ddPCR đã phát hiện KSTSR Plasmodium spp. trong một tỷ lệ nhỏ các mẫu muỗi, chủ yếu là ở loài An. minimus. Cần tiếp tục giám sát và kiểm soát các vector chính để giảm thiểu nguy cơ lây truyền sốt rét tại khu vực này, đặc biệt là trong bối cảnh các loài muỗi ngày càng thích nghi và thay đổi hành vi.
Keywords: Anopheles; vector; Plasmodium spp.; ddPCR