THÀNH PHẦN LOÀI, PHÂN BỐ CỦA MUỖI ANOPHELES VÀ HOẠT ĐỘNG ĐỐT MỒI CỦA ANOPHELES DIRUS TẠI KHU BẢO TỒN THIÊN NHIÊN EA SÔ, XÃ EA SÔ, HUYỆN EA KAR, TỈNH ĐẮK LẮK, NĂM 2020-2021 (Tạp chí Y học Cộng đồng, 2024)
Mục tiêu: Xác định thành phần loài, phân bố của muỗi Anopheles và hoạt động đốt mồi của An.dirus tại ba sinh cảnh khu dân cư, bìa rừng và trong rừng khu bảo tồn thiên nhiên Ea Sô, xã Ea Sô xãEa Sô, huyện Ea Ka, tỉnh Đắk Lắk.Đối tượng và phương pháp nghiên cứu: Thu thập muỗi Anopheles bằng phương pháp thường quycủa Viện Sốt rét - Ký sinh trùng - Côn trùng Trung ương gồm bẫy màn kép sử dụng mồi người, soichuồng gia súc đêm, bẫy đèn trong nhà, soi trong nhà ban ngày vào tháng 6 và tháng 11 năm 2020,tháng 5 và tháng 12 năm 2021.Kết quả: Đã thu được 13 loài muỗi Anopheles tại ba sinh cảnh khu dân cư, bìa rừng và trong rừngtại khu bảo tồn thiên nhiên Ea Sô, xã Ea Sô. An. dirus thu được ở bìa rừng và trong rừng chiếm tỷ lệtương ứng là 33,33% và 93,8% và không thu được An. dirus ở khu dân cư. Chỉ thu được 1 cá thể An.minimus ở trong rừng chiếm tỷ lệ 0,26%. Muỗi An. dirus hoạt động đốt mồi từ 17 giờ đến 4 giờ sángngày hôm sau, An. dirus có thể đốt mồi rất sớm từ 17-18 giờ, đỉnh đốt mồi sớm lúc 18-19 giờ hoặc22-23 giờ, sau 24h mật độ muỗi đốt mồi thấp.Kết luận: Véc tơ chính truyền bệnh sốt rét An. dirus thu được trong rừng vào mùa mưa và đầu mùakhô với mật độ cao, muỗi đốt người từ rất sớm do đó cần khuyến cáo người dân sử dụng các biệnpháp bảo vệ cá nhân như kem xoa, hương xua... từ sớm để phòng chống muỗi đốt cũng như phòngchống bệnh sốt rét hiệu quả.
Keywords: Sốt rét, thành phần loài, An. dirus, hoạt động đốt mồi.