ĐÁNH GIÁ ẢNH HƯỞNG BỘ DỮ LIỆU CHUYỂN ĐỔI MẬT ĐỘ ELECTRON TỚI KẾ HOẠCH TÍNH LIỀU XẠ TRỊ BỆNH NHÂN UNG THƯ TẠI BỆNH VIỆN UNG BƯỚU NGHỆ AN (Tạp chí Y học Cộng đồng, 2026)
Mục tiêu: Đánh giá ảnh hưởng của bộ dữ liệu chuyển đổi chỉ số CT-mật độ electron tương đối (CT-ED) được hiệu chuẩn tại cơ sở đến phân bố liều của các kế hoạch xạ trị điều biến liều (IMRT) trên phần mềm lập kế hoạch Monaco 5.11 sử dụng thuật toán Monte Carlo.Đối tượng và phương pháp: Nghiên cứu mô tả, hồi cứu trên 120 kế hoạch IMRT đã điều trị lâm sàng, gồm 40 bệnh nhân ung thư vòm, 40 bệnh nhân ung thư phổi và 40 bệnh nhân ung thư trực tràng. Bộ dữ liệu CT-ED được xây dựng bằng phantom Advanced Electron Density Phantom trên hệ thống CT mô phỏng Discovery RT. Mỗi kế hoạch được tính toán lại với bộ dữ liệu CT-ED hiệu chuẩn, giữ nguyên toàn bộ thông số lập kế hoạch và chỉ thay đổi bộ dữ liệu CT-ED. Các thông số PTV, cơ quan lành, chỉ số phù hợp liều CI và Gamma Index được so sánh giữa hai kế hoạch.Kết quả: Bộ dữ liệu CT-ED hiệu chuẩn có sai khác chủ yếu 49-63 HU ở vùng vật liệu mật độ thấp so với bộ dữ liệu mặc định của nhà sản xuất và được tích hợp vào hệ thống Monaco 5.11. Việc sử dụng bộ dữ liệu CT-ED hiệu chuẩn làm thay đổi có ý nghĩa thống kê hầu hết các thông số liều (p < 0,05), tuy nhiên mức sai khác chủ yếu dưới 2%. Vùng đầu cổ và vùng ngực có đa số kế hoạch sai khác PTV dưới 1%, trong khi vùng tiểu khung có mức thay đổi lớn hơn với 57,5% kế hoạch có sai khác PTV ≥ 2%. Tỷ lệ Gamma trung bình đạt 97-97,7% theo tiêu chí 2%/2 mm và trên 99,5% theo tiêu chí 3%/3 mm, đều vượt ngưỡng chấp nhận lâm sàng.Kết luận: Bộ dữ liệu CT-ED hiệu chuẩn tại cơ sở làm thay đổi nhỏ nhưng có ý nghĩa thống kê đối với phân bố liều của kế hoạch IMRT, trong khi các kế hoạch xạ trị vẫn đáp ứng mọi tiêu chuẩn giới hạn liều theo RTOG và eviQ. Kết quả nghiên cứu chỉ ra rằng việc xây dựng và kiểm tra định kỳ bộ dữ liệu CT-ED riêng cho từng hệ thống CT mô phỏng là cần thiết nhằm bảo đảm tính nhất quán và độ tin cậy của tính toán liều trong xạ trị.
Keywords: CT-ED, Hounsfield Unit, mật độ electron tương đối, Monte Carlo, IMRT, Monaco 5.11.