RỐI LOẠN LIPID MÁU Ở BỆNH NHÂN NHIỄM HIV ĐIỀU TRỊ THUỐC KHÁNG RETROVIRUS: MỘT NGHIÊN CỨU CẮT NGANG TẠI BỆNH VIỆN BỆNH NHIỆT ĐỚI (Tạp chí Y học Cộng đồng, 2026)
Đặt vấn đề: Rối loạn lipid máu là một biến chứng chuyển hóa thường gặp ở người nhiễm HIV đang điều trị kháng retrovirus (ARV). Trong bối cảnh dolutegravir đã trở thành thuốc trụ cột trong phác đồ điều trị, dữ liệu về các bất thường lipid máu ở bệnh nhân điều trị các phác đồ chứa dolutegravir tại các quốc gia thu nhập thấp và trung bình vẫn còn hạn chế.Mục tiêu: Xác định tỷ lệ rối loạn lipid máu, kiểu hình rối loạn lipid máu và các yếu tố liên quan ở bệnh nhân nhiễm HIV điều trị ARV tại bệnh viện Bệnh Nhiệt đới.Đối tượng và phương pháp: Nghiên cứu cắt ngang được thực hiện trên 199 bệnh nhân người lớn nhiễm HIV đã điều trị ARV ít nhất một năm tại Bệnh viện Bệnh Nhiệt đới từ 8/2023 đến 7/2024. Rối loạn lipid máu được xác định khi có ít nhất một bất thường trong bốn thành phần lipid máu (cholesterol toàn phần, triglyceride, LDL-C hoặc HDL-C). Hồi quy logistic được sử dụng để xác định các yếu tố liên quan đến từng dạng rối loạn lipid máu.Kết quả: Tỷ lệ rối loạn lipid máu chung là 84,9%, trong đó giảm HDL-C là rối loạn lipid chủ yếu. Trong phân tích đa biến, chỉ số khối cơ thể (aOR = 1,15) và thời gian điều trị ARV (aOR = 1,07) có liên quan độc lập với tăng triglyceride, trong khi giảm HDL-C liên quan độc lập với số lượng tế bào CD4 thấp (aOR = 3,70). Phác đồ chứa lopinavir/ritonavir (aOR = 3,83) liên quan với nguy cơ tăng cholesterol toàn phần cao hơn phác đồ chứa dolutegravir.Kết luận: Rối loạn lipid máu thường gặp ở bệnh nhân nhiễm HIV điều trị ARV, chủ yếu biểu hiện kiểu rối loạn lipid xơ vữa–chuyển hóa với giảm HDL-C và tăng triglyceride. Kết quả nhấn mạnh sự cần thiết của đánh giá lipid toàn diện và ưu tiên các phác đồ ít ảnh hưởng chuyển hóa trong quản lý lâu dài.
Keywords: HIV/AIDS; điều trị kháng retrovirus; rối loạn lipid máu; dolutegravir, lopinavir/ritonavir