VIÊM XOANG TRÁN MẠN TÍNH DO CẦU NẤM KÈM VIÊM MŨI XOANG DO NẤM XÂM LẤN MẠN TÍNH: BÁO CÁO MỘT CA BỆNH HIẾM GẶP VÀ TỔNG QUAN (Tạp chí Y học Cộng đồng, 2026)
Đặt vấn đề: Viêm xoang do nấm bao gồm thể không xâm lấn và xâm lấn. Cầu nấm (Fungal ball) là thể viêm mũi xoang do nấm mạn tính không xâm lấn, thường gặp ở xoang hàm trên và hiếm khi khu trú đơn độc tại xoang trán. Viêm mũi xoang do nấm xâm lấn mạn tính (Chronic invasive Fungal Rhinosinusitis – CIFRS) là bệnh lý hiếm gặp, tiến triển kéo dài trên 12 tuần, thường xảy ra ở bệnh nhân suy giảm miễn dịch mức độ nhẹ đến trung bình. Bệnh có diễn tiến âm thầm, dễ bị bỏ sót, nhưng có thể gây phá hủy xương, xâm lấn ổ mắt và nền sọ, làm tăng tỷ lệ biến chứng và tử vong. Phân biệt giữa hai thể bệnh này có ý nghĩa quyết định trong điều trị và tiên lượng.  Báo cáo ca bệnh: Chúng tôi báo cáo trường hợp bệnh nhân nữ 71 tuổi, tiền sử đái tháo đường, nhập viện vì đau đầu vùng trán phải kéo dài. Chụp cắt lớp vi tính mũi xoang cho thấy hình ảnh mờ xoang trán phải kèm vôi hóa trong lòng xoang, gợi ý cầu nấm. Bệnh nhân được phẫu thuật nội soi mũi xoang kết hợp mở xoang trán đường ngoài lấy bỏ hoàn toàn tổn thương. Giải phẫu bệnh tổ chức trong lòng xoang trán là nấm Aspergillus dạng cầu nấm; đồng thời, mẫu niêm mạc xoang trán ghi nhận hình ảnh nấm Aspergillus xâm nhập mô, xác định chẩn đoán viêm mũi xoang do nấm xâm lấn mạn tính. Bệnh nhân được điều trị kháng nấm toàn thân sau mổ, diễn biến ổn định.Kết luận: Qua ca bệnh này chúng tôi nhấn mạnh tầm quan trọng của sinh thiết niêm mạc xoang ở bệnh nhân có yếu tố nguy cơ, tránh bỏ sót nấm xâm lấn mạn tính và đảm bảo điều trị đầy đủ.
Keywords: Viêm xoang trán mạn tính do cầu nấm; Viêm mũi xoang do nấm xâm lấn; Aspergillus; CIFRS; Suy giảm miễn dịch.