CHIẾT XUẤT LÁ SEN (NELUMBO NUCIFERA) VÀ ẢNH HƯỞNG LÊN RỐI LOẠN LIPID MÁU: TỔNG QUAN TƯỜNG THUẬT (Tạp chí Y học Cộng đồng, 2026)
Mục tiêu: Tổng hợp bằng chứng hiện có về các thành phần hoạt tính của lá sen (Nelumbo nucifera), đặc biệt là nuciferine và flavonoid, cùng ảnh hưởng của chiết xuất lá sen lên rối loạn lipid máu, gan nhiễm mỡ và các chỉ dấu chuyển hóa liên quan.Phương pháp: Thực hiện tổng quan tường thuật, tìm kiếm có chủ đích trên PubMed và truy vết tài liệu tham khảo đến tháng 3/2026 với các từ khóa liên quan đến lá sen, nuciferine, rối loạn lipid máu, béo phì và gan nhiễm mỡ. Các nghiên cứu được lựa chọn khi đánh giá trực tiếp chiết xuất lá sen hoặc hoạt chất chính từ lá sen trên các chỉ số lipid, tích lũy mỡ, gan nhiễm mỡ hay cơ chế sinh học liên quan. Kết quả: Bằng chứng tiền lâm sàng cho thấy chiết xuất lá sen có xu hướng làm giảm cholesterol toàn phần, triglycerid, LDL-C, tích lũy mỡ cơ thể và mỡ gan; đồng thời cải thiện stress oxy hóa, viêm chuyển hóa và một số rối loạn chuyển hóa đi kèm. Các cơ chế được đề xuất gồm ức chế men tiêu hóa lipid - carbohydrat, giảm tạo mỡ mới, hoạt hóa AMPK, thúc đẩy beta-oxy hóa acid béo qua trục PPARα/PGC1α, ức chế biệt hóa tế bào mỡ và điều hòa hệ vi sinh đường ruột. Dữ liệu lâm sàng ở người còn hạn chế, mới gợi ý khả năng cải thiện thành phần cơ thể ở người thừa cân.Kết luận: Lá sen là dược liệu có tiềm năng hỗ trợ điều hòa lipid và chuyển hóa, nhưng chưa đủ bằng chứng để xem như liệu pháp hạ lipid độc lập; cần thêm các thử nghiệm lâm sàng chất lượng cao để xác định hiệu quả và vị trí ứng dụng thực hành.
Keywords: lá sen, Nelumbo nucifera, nuciferine, rối loạn lipid máu, gan nhiễm mỡ