(untitled) (Tạp chí Y học Cộng đồng, 2026)
Mục tiêu: Chỉnh nha bằng khay trong suốt ngày càng phổ biến nhờ tính thẩm mỹ và sự thuận tiện cho bệnh nhân. Tuy nhiên, hiệu quả di chuyển răng phụ thuộc nhiều sự khít sát của khay trên cung răng và điiều này phản ảnh phần nào vào khả năng lưu giữ của khay trên cung răng. Nghiên cứu này nhằm đánh giá ảnh hưởng của thiết kế đường viền cắt khay và sự hiện diện của attachment đến lực lưu giữ của khay chỉnh nha trong điều kiện in vitro. Phương pháp: Nghiên cứu thực nghiệm in vitro được thực hiện trên các khay chỉnh nha trong suốt chế tạo từ vật liệu nhựa nhiệt dẻo ép nhiệt Zendura (Bay, Hoa Kỳ) trên mẩu hàm in 3D. Ba thiết kế đường viền khay được khảo sát gồm: viền vỏ sò, viền ngang đỉnh nướu và viền cao trên đỉnh nướu. Mỗi thiết kế được thử nghiệm trong hai điều kiện: có attachment và không có attachment, tạo thành sáu nhóm nghiên cứu. Lực lưu giữ của khay được đo bằng máy thử nghiệm vạn năng (Universal Testing Machine – UTM) bằng cách kéo khay theo phương thẳng đứng khỏi mô hình răng với tốc độ không đổi. Dữ liệu được trình bày được phân tích bằngphép kiểm two-way ANOVA kết hợp kiểm định hậu nghiệm Tukey với mức ý nghĩa thống kê p < 0,05. Kết quả: Lực lưu giữ của khay khác biệt đáng kể giữa các thiết kế viền khay và sự hiện diện attachment. Nhóm viền vỏ sò không attachment có lực lưu giữ thấp nhất (3,21 ± 0,97 N), trong khi nhóm viền cao có attachment cho lực lưu giữ cao nhất (26,57 ± 1,85 N). Ở cùng một thiết kế viền khay, việc sử dụng attachment làm tăng lực lưu giữ, đặc biệt rõ rệt ở thiết kế viền vỏ sò và viền cao. Ngoài ra, trong cả hai điều kiện có và không có attachment, thiết kế viền cao cho lực lưu giữ lớn hơn so với viền ngang và viền vỏ sò. Kết luận: Thiết kế đường viền khay và sự hiện diện của attachment đều ảnh hưởng đáng kể đến lực lưu giữ của khay chỉnh nha trong suốt. Thiết kế viền cao cho lực lưu giữ lớn nhất, trong khi viền vỏ sò cho lực lưu giữ thấp nhất. Việc sử dụng attachment có thể cải thiện khả năng lưu giữ của khay, đặc biệt khi thiết kế viền khay có lực lưu giữ thấp.