(untitled) (Tạp chí Y học Cộng đồng, 2026)
Mục tiêu: Xây dựng quy trình bào chế và đánh giá một số chỉ tiêu chất lượng của bột cao khô từ bài thuốc Nhất Quán Tiễn gia giảm (NQT). Phương pháp nghiên cứu: Bào chế bột cao khô từ bài thuốc Nhất quán tiễn gia giảm (gồm các dược liệu: Sinh địa, Sa sâm, Xuyên luyện tử, Đương quy, Câu kỷ tử, Mạch môn, Trạch tả, Hoàng bá, Sài hồ, Mật nhân) sử dụng kỹ thuật phun sấy. Đánh giá một số chỉ tiêu chất lượng bột cao khô gồm: cảm quan, độ mịn, tro toàn phần, tro không tan trong acid, định tính saikosaponin A và berberin, độ ẩm, tỷ trọng, chỉ số nén CI, hàm lượng của saikosaponin A và berberin. Kết quả: Quy trình bào chế cao lỏng từ bài thuốc Nhất quán tiễn gia giảm với phương pháp chiết nóng, sử dụng dung môi chiết ethanol 50%, tỷ lệ dược liệu/dung môi: 1/10 g/ml, nhiệt độ chiết 60oC, thời gian chiết 60 phút lặp lại 2 lần, cô cao ở nhiệt độ 70–80oC, áp suất cô 60–70 mmHg thu được cao Nhất quán tiễn gia giảm tỷ lệ 3:1. Điều kiện thích hợp phun sấy bột cao khô với hệ tá dược hỗ trợ phun sấy maltodextrin/aerosil (15:85), tỷ lệ tá dược/chất rắn là 30%, nhiệt độ đầu vào 140oC, tốc độ cấp dịch 30 ml/phút, áp suất khí nén 2 Bar. Một số chỉ tiêu chất lượng bột cao khô từ bài thuốc Nhất quán tiễn gia giảm gồm: Cảm quan bột khô tơi, màu nâu nhạt, có mùi thơm đặc trưng của bài thuốc; tro toàn phần trung bình đạt 3,21%; tro không tan trong acid trung bình 0,37%; bột cao khô NQT là dạng bột rất mịn; định tính được saikosaponin A và berberin bằng HPLC; độ ẩm trung bình đạt 3,53%; tỷ trọng 0,86 g/ml; chỉ số nén CI 32,91%; hàm lượng saikosaponin A và berberin lần lượt đạt 4,6 (mg/g) (RSD% = 1,63%) và 74,89 (mg/g) (RSD% = 1,35%). Kết luận: Đã xây dựng được quy trình bào chế và đánh giá được một số chỉ tiêu chất lượng bột cao khô từ bài thuốc Nhất quán tiễn gia giảm. Bột cao khô thu được đáp ứng các chỉ tiêu chất lượng khảo sát, kết quả này là cơ sở khoa học cho việc phát triển các dạng sản phẩm từ bột cao khô được bào chế từ bài thuốc Nhất quán tiễn gia giảm.