(untitled) (Tạp chí Y học Cộng đồng, 2026)
Mục tiêu: Mô tả đặc điểm lâm sàng và phân tích mối liên quan giữa triệu chứng lâm sàng với đặc điểm hình ảnh học trên cộng hưởng từ ở người bệnh thoát vị đĩa đệm cột sống thắt lưng được phẫu thuật tại Bệnh viện Nhân Dân 115 năm 2025. Đối tượng và phương pháp: Nghiên cứu mô tả trên 123 người bệnh thoát vị đĩa đệm cột sống thắt lưng được phẫu thuật. Thu thập các đặc điểm chung, triệu chứng lâm sàng (đau lan xuống chân, tê bì/dị cảm, yếu chi dưới) và đặc điểm cộng hưởng từ (vị trí thoát vị theo trục ngang; mức độ chèn ép rễ; hình thái thoát vị). Phân tích mối liên quan bằng kiểm định Chi-square hoặc Fisher; p<0,1 được xem là có ý nghĩa thống kê. Kết quả: Tuổi trung bình 50,9 ± 13,3; nam 48,8% và nữ 51,2%. Đau lan xuống chân gặp ở 95,1%, đau thắt lưng 92,7%, tê bì/dị cảm 37,4% và yếu chi dưới/giảm sức cơ 98,4%; không ghi nhận rối loạn cơ tròn. Mức độ chèn ép rễ trên cộng hưởng từ có liên quan đến triệu chứng lâm sàng, trong đó tê bì/dị cảm gặp nhiều hơn ở nhóm chèn ép rễ mức độ 2–3 so với 0–1 (44,4% so với 23,8%; p=0,025). Vị trí thoát vị (trung tâm/cạnh trung tâm so với lỗ liên hợp/ngoài lỗ liên hợp) không khác biệt có ý nghĩa với triệu chứng yếu chi dưới (p>0,1). Hình thái thoát vị (phồng/lồi so với vỡ/mảnh rời) không liên quan có ý nghĩa với thời gian xuất hiện triệu chứng (p=0,508). Kết luận: Ở người bệnh thoát vị đĩa đệm cột sống thắt lưng được phẫu thuật, biểu hiện lâm sàng nổi bật là đau kiểu rễ và đau thắt lưng. Mức độ chèn ép rễ trên cộng hưởng từ liên quan với tê bì/dị cảm, trong khi vị trí thoát vị theo trục ngang đơn thuần không dự báo rõ các triệu chứng chính. Cần phối hợp cộng hưởng từ với khám thần kinh chuẩn hóa và đánh giá toàn diện lâm sàng để định hướng chẩn đoán và điều trị.