(untitled) (Tạp chí Y học Cộng đồng, 2025)
Mục tiêu: Nghiên cứu tổng hợp bằng chứng về rủi ro sức khỏe do phơi nhiễm nước mặt ở đồng bằng sông Cửu Long theo khung đánh giá EHRA xác suất, tích hợp mô phỏng Monte Carlo và bản đồ hóa GIS. Phương pháp: Tổng quan tường thuật có cấu trúc từ PubMed, Scopus, Web of Science và các hướng dẫn của WHO, USEPA, IAEA, OECD, QCVN (2020-2025). Các tài liệu được sàng lọc theo tiêu chí HQ/HI/CR, có hoặc không tích hợp GIS. Kết quả: Bằng chứng đồng quy chỉ ra khoảng cách giữa QCVN và chuẩn sức khỏe WHO/USEPA cho một số kim loại nặng (As, Pb, Mn), nhấn mạnh nhu cầu nội địa hóa tham số phơi nhiễm (EF, ET, SA, BW) và mô hình hóa rủi ro xác suất [P(HQ > 1), P(CR > 10-⁴)]. Tích hợp Monte Carlo-GIS giúp nhận diện hotspot nguy cơ cao phục vụ ưu tiên can thiệp y tế công cộng. Kết luận: Đánh giá rủi ro xác suất và bản đồ hóa rủi ro là hướng tiếp cận cần thiết để chuyển từ giám sát tuân thủ môi trường sang quản lý dựa trên rủi ro sức khỏe tại đồng bằng sông Cửu Long.