(untitled) (Tạp chí Y học Cộng đồng, 2026)
Mục tiêu: mô tả hoạt tính enzym cholinesteraza (ChE) hồng cầu và hàm lượng các chất chuyển hóa nhóm lân hữu cơ và carbamat trong nước tiểu của nông dân vùng trồng rau tại Hà Nam. Phương pháp nghiên cứu: mô tả cắt ngang, xét nghiệm hoạt tính ChE hồng cầu bằng thuốc thử Ellman và định lượng các chất chuyển hóa nhóm dialkyl phosphate (DAPs) bao gồm dimethylphosphate (DMP), diethylphosphate (DEP), dimethylthiophosphate (DMTP), dimethyldithiophosphate (DMDTP), diethylthiophosphate (DETP) và diethyldithiophosphate (DEDTP) và 2-isopropoxyphenol (IPP) trong nước tiểu bằng GC-MS/MS. Kết quả: 25,69% (28/109) nông dân giảm ChE hồng cầu so với giá trị tham chiếu. Hàm lượng các chất chuyển hóa nhóm DAPs như DMP, DMTP, DMDTP, DETP rất thấp, hầu hết hầu hết dưới giới hạn phát hiện. Trong khi đó, hàm lượng DEP trung bình là 7,86 ± 8,87 µg/g creatinine, DEDTP trung bình là 2,96 ± 3,02 µg/g creatinine, hàm lượng IPP (tiếp xúc với propoxur) trung bình là 37,64 ± 38,69 µg/g creatinin. Kết luận: Đây là minh chứng cho thấy, nông dân vùng trồng rau có phơi nhiễm với một số hóa chất bảo vệ thực vật nhóm dialkyl phosphate và propoxur (nhóm carbamat). Người nông dân cần được tập huấn an toàn khi sử dụng hóa chất và khám sức khỏe định kỳ bao gồm cả khám bệnh nghề nghiệp để phòng ngừa rủi ro.