(untitled) (Tạp chí Y học Cộng đồng, 2026)
Mục tiêu: Khảo sát tỉ lệ mạch huyền và yếu tố liên quan trong các hội chứng Y học cổ truyền trên người bệnh tăng huyết áp (THA) nguyên phát. Đối tượng và phương pháp nghiên cứu: Nghiên cứu cắt ngang phân tích trên 239 người bệnh THA tại Bệnh viện Y học cổ truyền Thành phố Hồ Chí Minh. Kết quả: Tuổi trung bình là 67,71 tuổi với nữ chiếm đa số (66,11%), trung vị BMI là 23,44 kg/m2, trung vị huyết áp tâm thu là 120 mmHg và huyết áp tâm trương là 80 mmHg. Tỉ lệ xuất hiện mạch huyền là 38,49%. Hai hội chứng xuất hiện nhiều nhất là Can Thận âm hư (48,54%) và Âm hư dương kháng (43,10%). Mạch huyền xuất hiện nhiều nhất ở hội Đàm thấp ủng thịnh (75,86%), tiếp đến là Can hỏa thượng viêm (72,73%) và Can khí uất kết (66,67%). Những yếu tố liên quan có ý nghĩa thống kê với sự xuất hiện của mạch huyền gồm tuổi (OR=1,05; KTC 95%=1,02-1,09; p=0,003); hội chứng Âm hư dương kháng (OR=2,44, KTC 95%=1,14-5,35, p=0,022) và Đàm thấp ủng thịnh (OR=3,67, KTC 95%=1,18-13,19, p=0,024). Kết luận: Tỉ lệ xuất hiện mạch huyền trên người bệnh THA nguyên phát là 38,49%. Tuổi, hội chứng Âm hư dương kháng và Đàm thấp ủng thịnh là những yếu tố liên quan có ý nghĩa thống kê với sự xuất hiện của mạch huyền.