Bài báo khoa học Tập 67 Số 10 31/10/2026

XÂY DỰNG VÀ BƯỚC ĐẦU THẨM ĐỊNH XÉT NGHIỆM ASO REAL-TIME PCR SỬ DỤNG SYBR GREEN PHÁT HIỆN BIẾN THỂ RS55886062 TRÊN GEN DPYD

Nguyễn Ước Nguyện, Nguyễn Đăng Khoa, Nguyễn Hữu Ngọc Tuấn
DOI: 10.52163/yhc.v67i10.6920
33 Lượt xem
0 Lượt tải xuống
Tóm tắt

Đặt vấn đề: Biến thể rs55886062 (DPYD*13) làm giảm hoạt tính dihydropyrimidine dehydrogenase (DPD), làm tăng nguy cơ độc tính nặng do fluoropyrimidin. Mục tiêu: Xây dựng và bước đầu thẩm định quy trình ASO real-time PCR sử dụng SYBR Green phát hiện rs55886062. Đối tượng và phương pháp: Nghiên cứu thực nghiệm trên 23 mẫu DNA từ máu toàn phần người khỏe mạnh. Plasmid chứng đại diện cho ba kiểu gen T/T, T/G và G/G được xây dựng, xác nhận bằng giải trình tự Sanger và sử dụng để tối ưu hóa quy trình. Quy trình được bước đầu thẩm định dựa trên hiệu suất khuếch đại, ΔCt và đối chiếu với giải trình tự Sanger. Kết quả: Xây dựng thành công plasmid chứng mang alen T và G. Điều kiện tối ưu gồm thể tích phản ứng 10 µL, nồng độ mồi 0,2 µM và nhiệt độ bắt cặp 60°C. Quy trình phân biệt được các kiểu gen với |ΔCt| ≥5,0 ở đồng hợp và |ΔCt| <5,0 ở dị hợp; hiệu suất khuếch đại 90–110%, R² ≥0,99. Kết quả kiểu gen T/T ở 23 mẫu DNA bộ gen người phù hợp 100% với giải trình tự Sanger. Kết luận: Đã xây dựng và bước đầu thẩm định quy trình ASO real-time PCR sử dụng SYBR Green phát hiện rs55886062.

Tài liệu tham khảo
[1]
[1] Gmeiner WH. A narrative review of genetic factors affecting fluoropyrimidine toxicity. Precis Cancer Med. 2021;4:38. doi: 10.21037/pcm-21-17. Google Scholar
[2]
[2] Díaz-Villamarín X, Martínez-Pérez M, Nieto-Sánchez MT, Ruiz-Tueros G, Fernández-Varón E, Torres-García A, et al. Novel genetic variants explaining severe adverse drug events after clinical implementation of DPYD genotype-guided therapy with fluoropyrimidines: an observational study. Pharmaceutics. 2024;16(7):956. doi:10.3390/pharmaceutics16070956. Google Scholar
[3]
[3] Meulendijks D, Henricks LM, Sonke GS, Deenen MJ, Froehlich TK, Amstutz U, et al. Clinical relevance of DPYD variants c.1679T>G, c.1236G>A/HapB3, and c.1601G>A as predictors of severe fluoropyrimidine-associated toxicity: a systematic review and meta-analysis of individual patient data. Lancet Oncol. 2015;16(16):1639-1650. doi:10.1016/S1470-2045(15)00286-7. Google Scholar
[4]
[4] White C, Scott RJ, Paul C, Ziolkowski A, Mossman D, Ackland S. Ethnic diversity of DPD activity and the DPYD gene: review of the literature. Pharmgenomics Pers Med. 2021;14:1603-1617. doi:10.2147/PGPM.S337147. Google Scholar
[5]
[5] Henricks LM, Lunenburg CATC, de Man FM, Meulendijks D, Frederix GWJ, Kienhuis E, et al. DPYD genotype-guided dose individualisation of fluoropyrimidine therapy in patients with cancer: a prospective safety analysis. Lancet Oncol. 2018;19(11):1459-1467. doi:10.1016/S1470-2045(18)30686-7. Google Scholar
[6]
[6] Amstutz U, Henricks LM, Offer SM, Barbarino J, Schellens JHM, Swen JJ, et al. Clinical Pharmacogenetics Implementation Consortium (CPIC) guideline for dihydropyrimidine dehydrogenase genotype and fluoropyrimidine dosing: 2017 update. Clin Pharmacol Ther. 2018;103(2):210-216. doi:10.1002/cpt.911. Google Scholar
[7]
[7] Lunenburg CATC, van der Wouden CH, Nijenhuis M, Crommentuijn-van Rhenen MH, de Boer-Veger NJ, Buunk AM, et al. Dutch Pharmacogenetics Working Group (DPWG) guideline for the gene-drug interaction of DPYD and fluoropyrimidines. Eur J Hum Genet. 2020;28(4):508-517. doi:10.1038/s41431-019-0540-0. Google Scholar
[8]
[8] European Medicines Agency. Fluorouracil and fluorouracil-related substances (capecitabine, tegafur and flucytosine) containing medicinal products: EMA recommendations on DPD testing prior to treatment with fluorouracil, capecitabine, tegafur and flucytosine. Reference No. EMA/367286/2020. Amsterdam: European Medicines Agency; 2020 Apr 30. Google Scholar
[9]
[9] Phan Nguyễn Thanh Vân, Nguyễn Hưng Thịnh, Nguyễn Đoàn Huỳnh Anh Phúc, Nguyễn Hữu Ngọc Tuấn. Xây dựng bộ công cụ chẩn đoán biến thể đa hình đơn nucleotit rs738409 trên gen PNPLA3 bằng kỹ thuật realtime PCR sử dụng chất phát huỳnh quang SYBR. Tạp Chí Y Học Việt Nam. 2024;536(1B). doi:10.51298/vmj.v536i1B.8842. Google Scholar