Bài báo khoa học Tập 67 Số CĐ15 25/09/2026

KHẢO SÁT TỶ LỆ VÀ CÁC YẾU TỐ LIÊN QUAN ĐẾN VIỆC KÊ ĐƠN CORTICOID CHƯA ĐÚNG QUY ĐỊNH ĐỐI VỚI BỆNH NHÂN NGOẠI TRÚ DỊCH VỤ TẠI BỆNH VIỆN QUÂN Y 175 NĂM 2025

Trần Thị Huyền Trang, Nguyễn Thị Linh Tuyền, Nguyễn Phục Hưng, Trần Bá Kiên, Trịnh Văn Tiến
DOI: 10.52163/yhc.v67i9.6723
81 Lượt xem
0 Lượt tải xuống
Tóm tắt

Mở đầu: Corticoid là nhóm thuốc có tác dụng chống viêm, ức chế miễn dịch mạnh và được chỉ định rộng rãi, tuy nhiên cũng tiềm ẩn nhiều nguy cơ tác dụng bất lợi nếu kê đơn không đúng quy định. Nghiên cứu nhằm xác định tỷ lệ kê đơn thuốc ngoại trú dịch vụ có corticoid chưa đúng quy chế kê đơn và chưa đúng chuyên môn tại Khoa khám bệnh, Bệnh viện Quân Y 175 năm 2025 và một số yếu tố liên quan.

Phương pháp: Nghiên cứu cắt ngang mô tả trên 315 đơn thuốc ngoại trú dịch vụ có corticoid do 69 bác sĩ kê tại Khoa khám bệnh, Bệnh viện Quân Y 175 từ tháng 7/2025 đến 8/2025. Đơn thuốc được đánh giá theo hai nhóm tiêu chí tách riêng - quy chế kê đơn (13 tiêu chí của Thông tư 26/2025/TT-BYT) và chuyên môn (đối chiếu Dược thư Quốc gia Việt Nam 2022 và tờ hướng dẫn sử dụng thuốc) - bởi hai người đánh giá độc lập. Do nhiều đơn cùng thuộc một bác sĩ, phân tích đa biến dùng hồi quy logistic hiệu chỉnh Firth với sai số chuẩn robust theo nhóm bác sĩ và ba biến chọn trước.

Kết quả: Tỷ lệ đơn chưa đúng quy chế kê đơn là 8,3% (26/315; KTC 95%: 5,5-11,9) và chưa đúng chuyên môn là 6,7% (21/315; KTC 95%: 4,2-10,0); 1,9% đơn chưa đúng ở cả hai nhóm. Tiêu chí sai sót nhiều nhất là chống chỉ định (5,1%), kế đến là ghi thời điểm dùng thuốc, ghi số “0” trước số lượng một chữ số và chỉ định (cùng 3,2%); 21 đơn chưa đúng chuyên môn chỉ thuộc 8 bác sĩ. Với nhóm tiêu chí quy chế, đường dùng nhỏ/tra mắt (aOR = 4,85; KTC 95%: 1,74-13,56) và bác sĩ từ 40 tuổi trở lên (aOR = 4,76; KTC 95%: 1,58-14,31) liên quan đến kê đơn chưa đúng; với nhóm tiêu chí chuyên môn chỉ có giới tính bác sĩ nữ (aOR = 0,14; KTC 95%: 0,03-0,73) nhưng độ ổn định thấp.

Kết luận: Sai sót kê đơn corticoid tập trung ở đơn nhỏ/tra mắt và ở bác sĩ từ 40 tuổi trở lên đối với quy chế kê đơn, còn mối liên quan với nhóm tiêu chí chuyên môn chưa ổn định và cần được kiểm chứng thêm. Nên rà soát đơn thuốc theo loại sai sót và theo nhóm thuốc thay vì theo đặc điểm người kê đơn.

Tài liệu tham khảo
[1]
1. Overman RA, Yeh JY, Deal CL (2013). Prevalence of oral glucocorticoid usage in the United States: a general population perspective. Arthritis Care Res (Hoboken), 65(2), 294-298. DOI: 10.1002/acr.21796. Google Scholar
[2]
2. Phạm Ngọc Hồng Thịnh, Tạ Văn Trầm (2024). Tình hình kê đơn thuốc corticoid an toàn, hợp lý tại Bệnh viện Đa khoa tỉnh Tiền Giang năm 2023. Tạp chí Y học Việt Nam, 538(1), 339-343. DOI: 10.51298/vmj.v538i1.9388. Google Scholar
[3]
3. Đào Thị Diệu Ngân, Huỳnh Thanh Sang, Nguyễn Ngọc Khôi, Nguyễn Như Hồ (2022). Khảo sát biến cố bất lợi trên bệnh nhân sử dụng glucocorticoid đường uống ngoại trú trên 3 tháng tại Bệnh viện Nhân Dân Gia Định. Tạp chí Y học Việt Nam, 515(1), 276-280. DOI: 10.51298/vmj.v515i1.2717. Google Scholar
[4]
4. Bộ Y tế (2025). Thông tư 26/2025/TT-BYT ngày 30/06/2025 Quy định về đơn thuốc và việc kê đơn thuốc hóa dược, sinh phẩm trong điều trị ngoại trú tại cơ sở khám bệnh, chữa bệnh. Hà Nội. Google Scholar
[5]
5. Trần Hữu An (2021). Nghiên cứu tình hình kê đơn thuốc ngoại trú có corticoid chưa hợp lý và đánh giá hiệu quả can thiệp tại Bệnh viện Đa khoa Trung tâm Tiền Giang năm 2021. Luận văn Chuyên khoa cấp II, Trường Đại học Y Dược Cần Thơ. Google Scholar
[6]
6. Nguyễn Dương (2023). Nghiên cứu tình hình và đánh giá hiệu quả can thiệp về việc kê đơn thuốc ngoại trú có corticoid chưa hợp lý tại Khoa Khám bệnh, Trung tâm Y tế huyện Vĩnh Thuận, tỉnh Kiên Giang năm 2022-2023. Luận văn Chuyên khoa cấp II, Trường Đại học Y Dược Cần Thơ. Google Scholar
[7]
7. Đỗ Thế Khánh (2021). Khảo sát tình hình kê đơn thuốc glucocorticoid trên bệnh nhân ngoại trú tại khoa Khám bệnh, Bệnh viện Quân Y 103 năm 2019. Tạp chí Y-Dược học Quân sự, Số 4/2021, 21-31. Google Scholar
[8]
8. Huỳnh Thị Khánh Tuyên (2021). Khảo sát tình hình sử dụng corticoid không hợp lý tại phòng khám đa khoa Bệnh viện Trường Đại học Y Dược Cần Thơ. Tạp chí Y Dược học Cần Thơ, 38, 100-107. Google Scholar
[9]
9. Nguyễn Tứ Sơn, Nguyễn Hồng Minh, Nguyễn Xuân Hiệp và cộng sự (2024). Thực trạng sử dụng thuốc đường nhỏ mắt có chứa corticoid của bệnh nhân trước khi khám tại Bệnh viện Mắt Trung ương. Tạp chí Y học Việt Nam, 536(1), 211-216. DOI: 10.51298/vmj.v536i1.8685. Google Scholar
[10]
10. Firth D (1993). Bias reduction of maximum likelihood estimates. Biometrika, 80(1), 27-38. DOI: 10.1093/biomet/80.1.27. Google Scholar
[11]
11. Bộ Y tế (2022). Dược thư Quốc gia Việt Nam 2022. Nhà xuất bản Y học, Hà Nội. Google Scholar
[12]
12. Peduzzi P, Concato J, Kemper E, Holford TR, Feinstein AR (1996). A simulation study of the number of events per variable in logistic regression analysis. Journal of Clinical Epidemiology, 49(12), 1373-1379. DOI: 10.1016/S0895-4356(96)00236-3. Google Scholar