TÓM TẮT
Mục tiêu: Tổng quan y văn về nguyên lý tái tạo ba lớp trong biến dạng và khuyết hổng mũi nặng, với ba nguồn mô thường dùng là vạt da trán cuống động mạch trên ròng rọc cho lớp che phủ, vạt niêm mạc màng sụn vách ngăn có cuống cho lớp lót và ghép sụn sườn tự thân cho khung đỡ.
Nội dung: Bài viết trình bày cơ sở giải phẫu và vai trò của từng lớp tái tạo, đối chiếu kết quả đã công bố của từng kỹ thuật trong và ngoài nước, và điểm lại các kỹ thuật một thì mới xuất hiện. Tài liệu được tra cứu trên PubMed/MEDLINE và Google Scholar bằng tiếng Anh và tiếng Việt, giai đoạn 2000 đến 2025.
Nhận định: Vạt da trán là lựa chọn tiêu chuẩn cho lớp che phủ, với dữ liệu trong nước ghi nhận vạt sống hoàn toàn 89,6% trên 48 ca tổn khuyết phần mềm mũi. Vạt niêm mạc màng sụn vách ngăn cung cấp lớp lót có mạch nuôi, cơ sở để mảnh ghép sụn không bị co kéo, lộ hay tiêu. Sụn sườn tự thân cho lượng sụn dồi dào để dựng khung. Loạt ca dùng đủ ba lớp có vạt vách ngăn hiện mới ở quy mô 6 bệnh nhân, theo dõi trung bình 11,5 tháng. Các kỹ thuật một thì công bố năm 2024 và 2025 lấy lớp lót từ chính vạt trán nên là chiến lược thay thế, chưa có theo dõi dài hạn.
Kết luận: Tái tạo đủ ba lớp có cơ sở giải phẫu và sinh lý vững, nhưng dữ liệu lâm sàng về phối hợp đồng bộ đúng ba kỹ thuật còn rất ít và chủ yếu là loạt ca cỡ nhỏ, thiếu công cụ đo kết cục thống nhất. Cần nghiên cứu tiến cứu, theo dõi dài hạn, đặc biệt trên biến dạng không do ung thư và trên người Việt Nam.