Bài báo khoa học Tập 67 Số CĐ13-HNKH Bệnh viện 19-8 09/09/2026

SO SÁNH MỨC ĐỘ CẢI THIỆN THẨM MỸ THEO CHIỀU ĐỨNG TRÊN BỆNH NHÂN SAI KHỚP CẮN HẠNG III ĐIỀU TRỊ BẰNG PHƯƠNG PHÁP PHẪU THUẬT TRƯỚC VÀ PHƯƠNG PHÁP CHỈNH NHA TRƯỚC

Trần Thị Bích Vân1,2
1 Faculty of Odonto-Stomatology, University of Medicine and Pharmacy at Ho Chi Minh City
2 Khoa Răng Hàm Mặt, ĐHYD TP.HCM
DOI: 10.52163/yhc.v67iCD13.6512
0 Lượt xem
0 Lượt tải xuống
Từ khóa
Phẫu thuật trước, phẫu thuật sau, sai khớp cắn hạng III, chiều đứng sọ mặt, phần mềm SmartCeph.
Tóm tắt

Mục tiêu: So sánh mức độ di chuyển theo chiều đứng của các cấu trúc mô xương, răng và mô mềm sau điều trị bằng phương pháp chỉnh nha kết hợp “phẫu thuật trước” (Surgery-First Approach - SFA) và phương pháp “chỉnh nha trước” (Orthodontics-First Approach - OFA) truyền thống, từ đó đánh giá hiệu quả kiểm soát chiều cao tầng mặt dưới và thẩm mỹ chiều đứng của phác đồ SFA.

Đối tượng và phương pháp nghiên cứu: Nghiên cứu can thiệp lâm sàng tiến cứu so sánh trên 83 bệnh nhân trưởng thành sai hình xương sọ mặt hạng III Angle do quá triển xương hàm dưới. Trong đó, 63 bệnh nhân được điều trị bằng phác đồ SFA và 20 bệnh nhân được điều trị bằng phác đồ OFA lùi hàm dưới. Phim X-quang sọ nghiêng kỹ thuật số được phân tích qua phần mềm SmartCeph ở thời điểm trước điều trị (T1) và sau khi hoàn tất chỉnh nha (T3) để đánh giá sự dịch chuyển của mô cứng và mô mềm theo chiều đứng (chiều trên - dưới). Sự dịch chuyển này được định lượng bằng cách tính khoảng cách vuông góc từ các mốc giải phẫu đến đường tham chiếu ngang qua Nasion (NHL – Nasion Horizontal Line).

Kết quả: Sau điều trị, cả hai nhóm đều đạt được sự cải thiện rõ rệt về thẩm mỹ chiều đứng thông qua sự dịch chuyển lên trên của các mốc giải phẫu, giúp giảm chiều cao tầng mặt dưới. Khi so sánh biên độ dịch chuyển tổng thể theo hệ trục NHL giữa nhóm SFA và nhóm OFA, không có sự khác biệt có ý nghĩa thống kê (p > 0,05) về sự thay đổi của răng cửa dưới (NHL-L1: -1,43 ± 3,57 mm so với -2,32 ± 3,51 mm), điểm B xương (NHL-B: -4,06 ± 4,27 mm so với -4,31 ± 3,02 mm), cằm xương (NHL-Pog: -2,58 ± 4,01 mm so với -3,26 ± 3,11 mm). Sự di chuyển theo hướng lên trên của các mốc mô mềm cũng tương đồng (p > 0,05) ở vị trí môi dưới (NHL-Li: -0,52 ± 4,34 mm so với -1,31 ± 4,30 mm), rãnh môi cằm (NHL-B': -2,03 ± 4,56 mm so với -2,05 ± 3,75 mm) và cằm mô mềm (NHL-Pog': -2,19 ± 4,64 mm so với -1,85 ± 3,56 mm).

Kết luận: Cả hai phác đồ SFA và OFA kinh điển đều ghi nhận mang lại hiệu quả tái định vị xương hàm, răng và cải thiện thẩm mỹ mô mềm theo chiều đứng sau điều trị. Không ghi nhận sự khác biệt có ý nghĩa thống kê về biên độ dịch chuyển theo chiều đứng giữa hái nhóm SFA và OFA ở các chỉ số được khảo sát (p > 0,05). Việc quản lý tốt mặt phẳng khớp cắn hậu phẫu giúp SFA kiểm soát chiều cao tầng mặt dưới, mang lại sự cân đối khuôn mặt ngay từ giai đoạn đầu điều trị.

Tài liệu tham khảo
[1]
[1] Liao Y-F, Lo SH. Surgical Occlusion Setup in Correction of Skeletal Class III Deformity Using Surgery-First Approach: Guidelines, Characteristics and Accuracy. Sci Rep [Internet]. 2018 [cited 2022 May 20];8(11673):8. https://doi.org/10.1038/s41598-018-30124-2 Google Scholar
[2]
[2] Liou EJW, Chen P-H, Wang Y-C, et al. Surgery-First Accelerated Orthognathic Surgery: Orthodontic Guidelines and Setup for Model Surgery. Journal of Oral and Maxillofacial Surgery [Internet]. 2011 [cited 2022 Jan 24];69(3):771–780. doi:10.1016/j.joms.2010.11.011 Google Scholar
[3]
[3] Ko EW-C, Huang CS, Lo L-J, et al. Longitudinal Observation of Mandibular Motion Pattern in Patients With Skeletal Class III Malocclusion Subsequent to Orthognathic Surgery. Journal of Oral and Maxillofacial Surgery [Internet]. 2012 [cited 2022 Jan 24];70(2):e158–e168. doi:10.1016/j.joms.2011.10.002 Google Scholar
[4]
[4] Cho D, Choi D-S, Jang I, et al. Changes in natural head position after orthognathic surgery in skeletal Class III patients. American Journal of Orthodontics and Dentofacial Orthopedics [Internet]. 2015 [cited 2021 Feb 28];147(6):747–754. doi:10.1016/j.ajodo.2015.01.026 Google Scholar
[5]
[5] Proffit WR, Fields HW, Larson BE, editors. Contemporary Orthodontics. 6th ed. St. Louis, Mo: Elsevier; 2019. Google Scholar
[6]
[6] Mah D-H, Kim S-G, Oh J-S, et al. Comparative study of postoperative stability between conventional orthognathic surgery and a surgery-first orthognathic approach after bilateral sagittal split ramus osteotomy for skeletal class III correction. J Korean Assoc Oral Maxillofac Surg [Internet]. 2017 [cited 2021 Feb 28];43(1):23. doi:10.5125/jkaoms.2024.50.4.227 Google Scholar
[7]
[7] Reyneke JP. Essentials of Orthognathic Surgery. 2nd ed. Quintessence Publishing Co, Inc; 2010. Google Scholar
[8]
[8] Choi D-S, Garagiola U, Kim S-G. Current status of the surgery-first approach (part I): concepts and orthodontic protocols. Maxillofac Plast Reconstr Surg [Internet]. 2019 [cited 2021 July 31];41(10):10. doi: 10.1186/s40902-019-0194-4. PMID: 30906735; PMCID: PMC6401009. Google Scholar
[9]
[9] Kwon T-G, Han MD. Current status of surgery first approach (part II): precautions and complications. Maxillofac Plast Reconstr Surg [Internet]. 2019 [cited 2022 Jan 24];41(23):10. doi: 10.1186/s40902-019-0206-4. PMID: 31218215; PMCID: PMC6546776. Google Scholar
[10]
[10] Ko EW-C, Lin SC, Chen YR, et al. Skeletal and Dental Variables Related to the Stability of Orthognathic Surgery in Skeletal Class III Malocclusion With a Surgery-First Approach. Journal of Oral and Maxillofacial Surgery [Internet]. 2013 [cited 2022 May 2];71(5):e215–e223. https://doi.org/10.1016/j.joms.2012.12.025 Google Scholar
[11]
[11] Ko EW-C, Hsu SS-P, Hsieh H-Y, et al. Comparison of Progressive Cephalometric Changes and Postsurgical Stability of Skeletal Class III Correction With and Without Presurgical Orthodontic Treatment. Journal of Oral and Maxillofacial Surgery [Internet]. 2011 [cited 2022 Jan 24];69(5):1469–1477. doi:10.1016/j.joms.2010.07.022 Google Scholar
[12]
[12] Ngan P, Moon W. Evolution of Class III treatment in orthodontics. American Journal of Orthodontics and Dentofacial Orthopedics [Internet]. 2015 [cited 2021 Feb 28];148(1):22–36. https://doi.org/10.1016/j.joms.2010.10.035 Google Scholar
[13]
[13] Liou EJW, Chen P-H, Wang Y-C, et al. Surgery-First Accelerated Orthognathic Surgery: Postoperative Rapid Orthodontic Tooth Movement. Journal of Oral and Maxillofacial Surgery [Internet]. 2011 [cited 2022 Jan 24];69(3):781–785. https://doi.org/10.1016/j.joms.2010.10.035 Google Scholar
[14]
[14] Liao Y-F, Chiu Y-T, Huang C-S, et al. Presurgical Orthodontics versus No Presurgical Orthodontics: Treatment Outcome of Surgical-Orthodontic Correction for Skeletal Class III Open Bite: Plastic and Reconstructive Surgery [Internet]. 2010 [cited 2022 May 2];126(6):2074–2083. doi:10.1097/PRS.0b013e3181f52710 Google Scholar