Bài báo khoa học Tập 67 Số 8 28/08/2026

ĐÁNH GIÁ HIỆU QUẢ SÀNG LỌC BỆNH VÕNG MẠC ĐÁI THÁO ĐƯỜNG TỪ XA BẰNG PHƯƠNG PHÁP (TELEMEDICINE) TẠI TỈNH NGHỆ AN

Dư Hải Nam1,2, Trần Tất Thắng1,2, Dương Đình Chỉnh3,4, Mai Văn Anh Khoa5,6, Trần Như Khoa7,8
1 Nghe An Eye Hospital
2 Bệnh viện Mắt Nghệ An
3 Nghe An Provincial Department of Health
4 Sở Y tế tỉnh Nghệ An
5 Hai Chau Regional Health Center
6 Trung tâm Y tế khu vực Hải Châu
7 Institute of Aerospace Medicine
8 Viện Y học Phòng không Không quân
DOI: 10.52163/yhc.v67i8.6254
15 Lượt xem
0 Lượt tải xuống
Từ khóa
bệnh võng mạc đái tháo đường; telemedicine; sàng lọc; chuyển tuyến; độ chính xác chẩn đoán.
Tóm tắt

Đặt vấn đề: Sàng lọc bệnh võng mạc đái tháo đường (VMĐTĐ) tại tuyến y tế cơ sở còn gặp nhiều khó khăn do thiếu bác sĩ chuyên khoa mắt và hạn chế về khả năng tiếp cận dịch vụ. Mặc dù nhiều nghiên cứu đã chứng minh giá trị chẩn đoán của telemedicine, bằng chứng về khả năng hỗ trợ quyết định chuyển tuyến trong chương trình sàng lọc cộng đồng còn hạn chế.

Mục tiêu: Đánh giá giá trị chẩn đoán và hiệu quả hỗ trợ phân luồng chuyển tuyến của mô hình sàng lọc VMĐTĐ từ xa tại tuyến y tế cơ sở tỉnh Nghệ An.

Đối tượng và phương pháp nghiên cứu: Nghiên cứu cắt ngang đánh giá độ chính xác chẩn đoán trên 360 người bệnh đái tháo đường típ 2. Người bệnh được chụp ảnh đáy mắt kỹ thuật số tại tuyến y tế cơ sở và đọc ảnh từ xa theo quy trình telemedicine. Kết quả được so sánh với khám đáy mắt trực tiếp sau giãn đồng tử bằng sinh hiển vi với kính Volk 90D, được sử dụng làm tiêu chuẩn tham chiếu. Đánh giá chất lượng ảnh, độ nhạy, độ đặc hiệu, giá trị dự báo và mức độ phù hợp trong quyết định chuyển tuyến.

Kết quả: Trong 360 người bệnh, 330 bộ ảnh (91,7%) đủ chất lượng để phân tích. Đối với VMĐTĐ, telemedicine đạt độ nhạy 93,9%, độ đặc hiệu 90,0%, giá trị dự báo dương 80,2%, giá trị dự báo âm 97,2%. Kết quả đọc ảnh từ xa cho thấy mức độ phù hợp cao với khám trực tiếp trong quyết định chuyển tuyến. Các trường hợp không phù hợp chủ yếu gặp ở ảnh không đọc được hoặc tổn thương giai đoạn sớm.

Kết luận: Telemedicine đạt độ chính xác cao trong phát hiện VMĐTĐ và có mức độ phù hợp cao trong quyết định chuyển tuyến. Kết quả nghiên cứu cho thấy telemedicine có thể đóng vai trò như một hệ thống hỗ trợ quyết định chuyển tuyến trong chương trình sàng lọc VMĐTĐ tại tuyến y tế cơ sở.

Tài liệu tham khảo
[1]
Teo Z.L, Tham Y.C, Yu M. và cộng sự. (2021). Global Prevalence of Diabetic Retinopathy and Projection of Burden through 2045: Systematic Review and Meta-analysis. Ophthalmology, 128(11), 1580–1591. DOI 10.1016/j.ophtha.2021.04.027 Google Scholar
[2]
Nguyễn Trọng Khải (2018), Nghiên cứu đặc điểm dịch tễ, lâm sàng bênh võng mạc đái tháo đường và hiệu quả can thiệp tại tỉnh Hà Nam, Luận án tiến sỹ y học, Đại học y Hà Nội. Google Scholar
[3]
Nguyễn Thị Thủy Tiên và Trần Đình Tùng (2024). Khảo sát bệnh lý võng mạc đái tháo đường trên bệnh nhân điều trị tại bệnh viện Thống Nhất. Tạp chí Y học cộng đồng Việt Nam, 65(10), 410–418. Google Scholar
[4]
American Diabetes Association Professional Practice Committee (2025). 12. Retinopathy, Neuropathy, and Foot Care: Standards of Care in Diabetes-2025. Diabetes Care, 48(1 Suppl 1), S252–S265. DOI 10.2337/dc25-S012 Google Scholar
[5]
Wong. T. Y, Jenifer S, Ryo K và cộng sự. (2018). Guidelines on Diabetic Eye Care: The International Council of Ophthalmology Recommendations for Screening, Follow-up, Referral, and Treatment Based on Resource Settings. Ophthalmology, 125(10). DOI 10.1016/j.ophtha.2018.04.007 Google Scholar
[6]
Lim J.I, Kim S.J, Bailey S.T và cộng sự. (2025). Diabetic Retinopathy Preferred Practice Pattern®. Ophthalmology, 132(4), P75–P162. DOI 10.1016/j.ophtha.2024.11.019 Google Scholar
[7]
Li H.K, Horton M, Bursell S.E và cộng sự. (2011). Telehealth practice recommendations for diabetic retinopathy, second edition. Telemed J E Health, 17(10), 814–837. DOI: 10.1089/tmj.2011.0075. Google Scholar
[8]
Shi L, Wu H, Dong J và cộng sự. (2015). Telemedicine for detecting diabetic retinopathy: a systematic review and meta-analysis. Br J Ophthalmol, 99(6), 823–831. doi: 10.1136/bjophthalmol-2014-305631 Google Scholar
[9]
Bossuyt P.M, Reitsma J.B, Bruns D.E và cộng sự. (2015). STARD 2015: An Updated List of Essential Items for Reporting Diagnostic Accuracy Studies. Clin Chem, 61(12), 1446–1452. Google Scholar
[10]
Buderer N.M. (1996). Statistical methodology: I. Incorporating the prevalence of disease into the sample size calculation for sensitivity and specificity. Acad Emerg Med, 3(9), 895–900. DOI: 10.1111/j.1553-2712.1996.tb03538.x Google Scholar
[11]
Yau J.W.Y, Rogers S.L, Kawasaki R. và cộng sự. (2012). Global Prevalence and Major Risk Factors of Diabetic Retinopathy. Diabetes Care, 35(3), 556–564. DOI 10.2337/dc11-1909 Google Scholar