Bài báo khoa học Tập 67 Số CĐ3-NCKH 02/04/2026

CHIẾT XUẤT LÁ SEN (NELUMBO NUCIFERA) VÀ ẢNH HƯỞNG LÊN RỐI LOẠN LIPID MÁU: TỔNG QUAN TƯỜNG THUẬT

Đinh Quang Điệp1,2, Phan Thanh Tài1,2, Nguyễn Kim Vượng1,3
1 Vo Truong Toan University
2 1. Trường Đại Học Võ Trường Toản
3 Trường Đại học Võ Trường Toản
DOI: 10.52163/yhc.v67iCD3.4757
80 Lượt xem
0 Lượt tải xuống
Từ khóa
lá sen, Nelumbo nucifera, nuciferine, rối loạn lipid máu, gan nhiễm mỡ
Tóm tắt

Mục tiêu: Tổng hợp bằng chứng hiện có về các thành phần hoạt tính của lá sen (Nelumbo nucifera), đặc biệt là nuciferine và flavonoid, cùng ảnh hưởng của chiết xuất lá sen lên rối loạn lipid máu, gan nhiễm mỡ và các chỉ dấu chuyển hóa liên quan.

Phương pháp: Thực hiện tổng quan tường thuật, tìm kiếm có chủ đích trên PubMed và truy vết tài liệu tham khảo đến tháng 3/2026 với các từ khóa liên quan đến lá sen, nuciferine, rối loạn lipid máu, béo phì và gan nhiễm mỡ. Các nghiên cứu được lựa chọn khi đánh giá trực tiếp chiết xuất lá sen hoặc hoạt chất chính từ lá sen trên các chỉ số lipid, tích lũy mỡ, gan nhiễm mỡ hay cơ chế sinh học liên quan.

 Kết quả: Bằng chứng tiền lâm sàng cho thấy chiết xuất lá sen có xu hướng làm giảm cholesterol toàn phần, triglycerid, LDL-C, tích lũy mỡ cơ thể và mỡ gan; đồng thời cải thiện stress oxy hóa, viêm chuyển hóa và một số rối loạn chuyển hóa đi kèm. Các cơ chế được đề xuất gồm ức chế men tiêu hóa lipid - carbohydrat, giảm tạo mỡ mới, hoạt hóa AMPK, thúc đẩy beta-oxy hóa acid béo qua trục PPARα/PGC1α, ức chế biệt hóa tế bào mỡ và điều hòa hệ vi sinh đường ruột. Dữ liệu lâm sàng ở người còn hạn chế, mới gợi ý khả năng cải thiện thành phần cơ thể ở người thừa cân.

Kết luận: Lá sen là dược liệu có tiềm năng hỗ trợ điều hòa lipid và chuyển hóa, nhưng chưa đủ bằng chứng để xem như liệu pháp hạ lipid độc lập; cần thêm các thử nghiệm lâm sàng chất lượng cao để xác định hiệu quả và vị trí ứng dụng thực hành.

Tài liệu tham khảo
[1]
Ren X, Chen H, Wang H, Wang Y, Huang C, Pan H. Advances in the pharmacological effects and mechanisms of Nelumbo nucifera gaertn. Extract nuciferine. J Ethnopharmacol. 2024;331:118262. DOI: 10.1016/j.jep.2024.118262 Google Scholar
[2]
Lee HJ, Chen CC, Chou FP, Wu CH, Lai FS, Yang MY, et al. Water extracts from Nelumbo nucifera leaf reduced plasma lipids and atherosclerosis in cholesterol-fed rabbits. J Food Biochem. 2010;34(4):779-795. DOI: 10.1111/j.1745-4514.2009.00315.x Google Scholar
[3]
Lin MC, Kao SH, Chung PJ, Chan KC, Yang MY, Wang CJ. Improvement for high fat diet-induced hepatic injuries and oxidative stress by flavonoid-enriched extract from Nelumbo nucifera leaf. J Agric Food Chem. 2009;57(13):5925-5932. DOI: 10.1021/jf901058a Google Scholar
[4]
Wu CH, Yang MY, Chan KC, Chung PJ, Ou TT, Wang CJ. Improvement in high-fat diet-induced obesity and body fat accumulation by a Nelumbo nucifera leaf flavonoid-rich extract in mice. J Agric Food Chem. 2010;58(11):7075-7081. DOI: 10.1021/jf101415v Google Scholar
[5]
Du H, You JS, Zhao X, Park JY, Kim SH, Chang KJ. Antiobesity and hypolipidemic effects of lotus leaf hot water extract with taurine supplementation in rats fed a high fat diet. J Biomed Sci. 2010;17 Suppl 1:S42. DOI: 10.1186/1423-0127-17-S1-S42 Google Scholar
[6]
Liu S, Li D, Huang B, Chen Y, Lu X, Wang Y. Inhibition of pancreatic lipase, alpha-glucosidase, alpha-amylase, and hypolipidemic effects of the total flavonoids from Nelumbo nucifera leaves. J Ethnopharmacol. 2013;149(1):263-269. DOI: 10.1016/j.jep.2013.06.034 Google Scholar
[7]
Zhang C, Deng J, Liu D, Tuo X, Xiao L, Lai B, et al. Nuciferine ameliorates hepatic steatosis in high-fat diet/streptozocin-induced diabetic mice through a PPARalpha/PPARgamma coactivator-1alpha pathway. Br J Pharmacol. 2018;175(22):4218-4228. DOI: 10.1111/bph.14482 Google Scholar
[8]
Xu H, Wang L, Yan K, Zhu H, Pan H, Yang H, et al. Nuciferine inhibited the differentiation and lipid accumulation of 3T3-L1 preadipocytes by regulating the expression of lipogenic genes and adipokines. Front Pharmacol. 2021;12:632236. DOI: 10.3389/fphar.2021.632236 Google Scholar
[9]
Zhang Y, Ma L, Zhang L, Huo J, Wang W. Effects and action mechanisms of lotus leaf (Nelumbo nucifera) ethanol extract on gut microbes and obesity in high-fat diet-fed rats. Front Nutr. 2023;10:1169843. DOI: 10.3389/fnut.2023.1169843 Google Scholar
[10]
Ye L, Wang X, Konno T, Gong X, Ding H, Yan H, et al. Fat reducing effects of Nelumbo nucifera leaf extract in overweight patients. Nat Prod Res. 2022;36(18):4776-4781. DOI: 10.1080/14786419.2021.2010196 Google Scholar