Bài báo khoa học Tập 67 Số 3 31/03/2026

TỔNG QUAN DI TRUYỀN HỌC THẦN KINH CỦA CÁC RỐI LOẠN SỨC KHỎE TÂM THẦN (NHƯ TÂM THẦN PHÂN LIỆT, RỐI LOẠN LƯỠNG CỰC, TRẦM CẢM)

Nguyễn Thị Hồng Xuân1,2
1 Psychology Department, Faculty of Social Sciences and Public Relations Ho Chi Minh City University of Technology
2 Ngành Tâm lý học, Khoa khoa học xã hội và quan hệ công chúng Đại học Công nghệ TP.HCM
DOI: 10.52163/yhc.v67i3.4634
53 Lượt xem
16 Lượt tải xuống
Từ khóa
Di truyền học thần kinh; rối loạn sức khỏe tâm thần; tâm thần phân liệt; rối loạn lưỡng cực; trầm cảm; tương tác di truyền–môi trường; y học cá nhân hóa.
Tóm tắt

Mục tiêu:

Tổng quan tường thuật có cấu trúc đề hệ thống hóa các bằng chứng khoa học cập nhật về Di truyền học thần kinh của các rối loạn sức khỏe tâm thần phổ biến, bao gồm tâm thần phân liệt, rối loạn lưỡng cực và trầm cảm.

Phương pháp:

Nghiên cứu thực hiện quy trình tổng quan tường thuật thông qua việc sàng lọc và phân tích nội dung 10 nghiên cứu trọng tâm về các biến thể di truyền (GWAS, PRS) và cơ chế biểu hiện gen trong giai đoạn 2021-2025.

Kết quả:

Các RLSKTT chịu ảnh hưởng mạnh mẽ từ cấu trúc di truyền đa gen phức tạp. Sự tương tác đa chiều giữa các biến thể di truyền, yếu tố môi trường bất lợi và ngưỡng chịu đựng tâm lý tạo nên cơ chế dễ tổn thương, làm khởi phát hoặc gia tăng mức độ nghiêm trọng của triệu chứng thông qua các biến đổi ở hệ thần kinh trung ương.

Kết luận:

Hiểu biết về di truyền học thần kinh không chỉ giúp giải mã một phần nguyên nhân cốt lõi mà còn mở ra triển vọng cho chẩn đoán sớm và y học cá nhân hóa trong chăm sóc sức khỏe tâm thần.

Tài liệu tham khảo
[1]
World Health Organization. Mental disorders [Internet]. Geneva: WHO; 2025 [cited 2026 Mar 11]. Available from: https://www.who.int/news-room/fact-sheets/detail/mental-disorders Google Scholar
[2]
Kato H, Kimura H, Kushima I, Takahashi N, Aleksic B, Ozaki N. The genetic architecture of schizophrenia: review of large-scale genetic studies. J Hum Genet. 2023;68(3):175-182. https://doi.org/10.1038/s10038-022-01059-4 Google Scholar
[3]
Peedicayil J. Genome-Environment Interactions and Psychiatric Disorders. Biomedicines. 2023;11(4):1209. https://doi.org/10.3390/biomedicines11041209 Google Scholar
[4]
Forero DA. Genomics of psychiatric disorders: Regional challenges and opportunities. Biomedica. 2023;43(1):5-7. https://doi.org/10.7705/biomedica.6996 Google Scholar
[5]
Tian H, Hu Z, Xu J, Wang C. The molecular pathophysiology of depression and the new therapeutics. MedComm. 2022;3(3):e156. https://doi.org/10.1002/mco2.156 Google Scholar
[6]
Wahbeh MH, Avramopoulos D. Gene-Environment Interactions in Schizophrenia: A Literature Review. Genes (Basel). 2021;12(12):1850. https://doi.org/10.3390/genes12121850 Google Scholar
[7]
Owen MJ, Legge SE, Rees E, Walters JTR, O'Donovan MC. Genomic findings in schizophrenia and their implications. Mol Psychiatry. 2023;28(9):3638-3647. https://doi.org/10.1038/s41380-023-02293-8 Google Scholar
[8]
Robinson N, Bergen SE. Environmental Risk Factors for Schizophrenia and Bipolar Disorder and Their Relationship to Genetic Risk: Current Knowledge and Future Directions. Front Genet. 2021;12:686666. https://doi.org/10.3389/fgene.2021.686666 Google Scholar
[9]
Remes O, Mendes JF, Templeton P. Biological, Psychological, and Social Determinants of Depression: A Review of Recent Literature. Brain Sci. 2021;11(12):1633. https://doi.org/10.3390/brainsci11121633 Google Scholar
[10]
Alshaya DS. Genetic and epigenetic factors associated with depression: An updated overview. Saudi J Biol Sci. 2022;29(8):103311. https://doi.org/10.1016/j.sjbs.2022.103311 Google Scholar