Bài báo khoa học Tập 66 Số CĐ19-HNKH Bệnh viện Thủ Đức 03/11/2025

41. ĐÁNH GIÁ NGUY CƠ LOÃNG XƯƠNG VÀ CÁC YẾU TỐ ẢNH HƯỞNG ĐẾN MẬT ĐỘ XƯƠNG Ở BỆNH NHÂN BỆNH THẬN MẠN TIẾN TRIỂN VÀ ĐANG LỌC MÁU CHU KỲ

Nguyễn Minh Quân1, Võ Tam2
1 Nghiên cứu sinh Bộ Môn Nội, Đại học Y - Dược, Đại học Huế
2 Bộ Môn Nội, Đại học Y - Dược, Đại học Huế
Tác giả liên hệ: bsminhquan@gmail.com
DOI: 10.52163/yhc.v66iCD19.3713
16 Lượt xem
12 Lượt tải xuống
Từ khóa
mật độ khoáng xương, loãng xương, bệnh thận mạn, lọc máu chu kỳ
Tóm tắt

Bệnh thận mạn (BTM) thường dẫn đến rối loạn chuyển hóa khoáng chất và xương (CKD-MBD), làm tăng nguy cơ gãy xương, đặc biệt ở bệnh nhân lọc máu chu kỳ (LMCK). Mật độ xương (MĐX) là chỉ số tiên lượng quan trọng, tuy nhiên, dữ liệu so sánh giữa BTM tiến triển và LMCK tại Việt Nam còn hạn chế.

Mục tiêu: So sánh MĐX và tỷ lệ loãng xương giữa bệnh nhân BTM giai đoạn 3–5 và LMCK, đồng thời phân tích các yếu tố liên quan.

Phương pháp: Nghiên cứu cắt ngang trên 165 bệnh nhân (90 BTM, 75 LMCK) tại Bệnh viện Thống Nhất (9/2022–6/2024). Thu thập dữ liệu nhân trắc, lâm sàng và sinh hóa. MĐX tại cột sống thắt lưng (CSTL), cổ xương đùi (CXĐ) và toàn bộ xương đùi (TBXĐ) được đo bằng DXA. Phân tích thống kê gồm so sánh nhóm, tương quan, hồi quy tuyến tính và logistic.

Kết quả: Nhóm LMCK có MĐX thấp hơn có ý nghĩa tại CSTL (0,85 ± 0,15 so với 0,95 ± 0,19), CXĐ (0,55 ± 0,13 so với 0,64 ± 0,14) và TBXĐ (0,71 ± 0,17 so với 0,79 ± 0,16 g/cm²) (p < 0,001). Tỷ lệ loãng xương chung cao hơn rõ rệt ở nhóm LMCK (46,7% so với 23,3%, p = 0,001), đặc biệt tại CXĐ (42,7% vs 22,2%). Ở nhóm BTM, MĐX cao liên quan đến giới nam, BMI cao, tuổi nhỏ hơn, canxi và phospho máu. Ở nhóm LMCK, hemoglobin tương quan thuận, trong khi PTH và thời gian lọc máu tương quan nghịch với MĐX. Mô hình hồi quy có AUC cao: 0,849 (BTM) và 0,836 (LMCK).

Kết luận: Bệnh nhân lọc máu chu kỳ có mật độ xương thấp và nguy cơ loãng xương cao hơn. Giới tính, tuổi, BMI, hemoglobin, canxi, phospho, PTH và thời gian lọc máu là các yếu tố liên quan chính, cho thấy cần theo dõi và can thiệp sớm để phòng ngừa biến chứng xương.

Tài liệu tham khảo
[1]
Collaboration GCKD. Global, regional, and national burden of chronic kidney disease, 1990-2017: a systematic analysis for the Global Burden of Disease Study 2017. Lancet. 2020;395(10225):709-33. Google Scholar
[2]
Moe S, Drüeke T, Cunningham J, Goodman W, Martin K, Olgaard K, et al. Definition, evaluation, and classification of renal osteodystrophy: A position statement from Kidney Disease: Improving Global Outcomes (KDIGO). Kidney International. 2006;69(11):1945-53. Google Scholar
[3]
Sidibé A, Auguste D, Desbiens LC, Fortier C, Wang YP, Jean S, et al. Fracture Risk in Dialysis and Kidney Transplanted Patients: A Systematic Review. JBMR Plus. 2019;3(1):45-55. Google Scholar
[4]
KDIGO. KDIGO clinical practice guideline for the diagnosis, evaluation, prevention, and treatment of Chronic Kidney Disease-Mineral and Bone Disorder (CKD-MBD). Kidney Int Suppl. 2009(113):S1-130. Google Scholar
[5]
KDIGO 2017. KDIGO 2017 Clinical Practice Guideline Update for the Diagnosis, Evaluation, Prevention, and Treatment of Chronic Kidney Disease-Mineral and Bone Disorder (CKD-MBD). Kidney Int Suppl (2011). 2017;7(1):1-59. Google Scholar
[6]
Kang DH, Park CH, Kim HW, Park JT, Han SH, Kim J, et al. Kidney function and bone mineral density in chronic kidney disease patients. Clin Kidney J. 2024;17(9):sfae248. Google Scholar
[7]
KDIGO. Chapter 1: Definition and classification of CKD. Kidney Int Suppl (2011). 2013;3(1):19-62. Google Scholar
[8]
Lu S, Robyak K, Zhu Y. The CKD-EPI 2021 Equation and Other Creatinine-Based Race-Independent eGFR Equations in Chronic Kidney Disease Diagnosis and Staging. J Appl Lab Med. 2023;8(5):952-61. Google Scholar
[9]
WHO Scientific Group on the Assessment of Osteoporosis at Primary Health Care Level. Summary Meeting Report. Meeting Report. Geneva: World Health Organization; 2004. Google Scholar
[10]
Bạch Thị Nhớ, Trần Thị Tô Châu, Đặng Thị Việt Hà. Khảo sát mật độ xương và các yếu tố liên quan ở bệnh nhân suy thận mạn tại bệnh viện 19-8. Tạp chí Y học Việt Nam 2023;tập 527 - tháng - số 1B - 2023:tr. 359-62. Google Scholar
[11]
Nguyễn Thanh Minh. Nghiên cứu rối loạn xương, khoáng và các yếu tố liên quan trên bệnh nhân bệnh thận mạn giai đoạn 5 lọc máu chu kỳ [Luận văn Tiến sĩ y học]: Đại học Y-Dược, Đại học Huế; 2021. Google Scholar
[12]
Najar MS, Mir MM, Muzamil M. Prevalence of osteoporosis in patients with chronic kidney disease (stages 3-5) in comparison with age- and sex-matched controls: A study from Kashmir Valley Tertiary Care Center. Saudi J Kidney Dis Transpl. 2017;28(3):538-44. Google Scholar
[13]
Nguyễn Thị Dững, Võ Tam. Loãng xương và các yếu tố nguy cơ ở bệnh nhân lọc máu định kỳ. Tạp chí Y Dược học - Trường Đại học Y - Dược Huế. 2015;số 24:tr. 50-7. Google Scholar
[14]
Zheng S, Chen Y, Zheng Y, Zhou Z, Li Z. Correlation of serum levels of fibroblast growth factor 23 and Klotho protein levels with bone mineral density in maintenance hemodialysis patients. Eur J Med Res. 2018;23(1):18. Google Scholar
[15]
Uhlinova J, Kuudeberg A, Metsküla K, Lember M, Rosenberg M. Significant associations between bone mineral density and vascular calcification in patients with different stages of chronic kidney disease. BMC Nephrology. 2022;23(1):327. Google Scholar
[16]
Huang T, He Y, Li Y, Zhang H, Wang Q, Gao Y. The Relationship Between Serum Fibroblast Growth Factor 23 and Klotho Protein and Low Bone Mineral Density in Middle-Aged and Elderly Patients with End-Stage Renal Disease. Horm Metab Res. 2024;56(2):142-9. Google Scholar