(untitled) (Vietnam Journal of Community Medicine, 2026)
Mục tiêu: Xác định tỉ lệ hiện mắc bốn bệnh, tật học đường chính là thừa cân – béo phì (TC-BP), tật khúc xạ, sâu răng, cong vẹo cột sống (CVCS) và các yếu tố nguy cơ liên quan của học sinh các cấp năm học 2023 – 2024 trên địa bàn TP.HCM. Phương pháp nghiên cứu: Nghiên cứu cắt ngang mô tả có phân tích trên 1.230 học sinh tại 08 cơ sở giáo dục được chọn ngẫu nhiên trên địa bàn TP.HCM thông qua thăm khám lâm sàng và phỏng vấn thông qua bộ câu hỏi. Kết quả: Nghiên cứu cho thấy tỉ lệ hiện mắc bốn bệnh tật học đường như sau: TC-BP trẻ < 5 tuổi là 15,5% và trẻ từ 5 - 19 tuổi là 42,0%; tật khúc xạ là 54,3%; sâu răng là 55,5% và CVCS là 0,8%. Các yếu tố liên quan đến TC-BP gồm giới tính, cấp học, số ngày học thêm trong tuần, tiền sử gia đình. Các yếu tố liên quan đến tật khúc xạ gồm, từng được chẩn đoán bệnh về mắt, từng được khám phát hiện giảm thị lực, gia đình có người cận thị, số ngày học thêm trong tuần, thời gian ngồi cho các hoạt động khác. Các yếu tố liên quan đến sâu răng gồm số lần chải răng trong ngày, khoảng thời gian chải răng, từng được chẩn đoán bệnh răng miệng, lần khám răng gần nhất, tần suất uống nước ngọt có ga. Ngoài ra, chưa ghi nhận mối liên quan giữa CVCS và các yếu tố được khảo sát. Kết luận: Tỉ lệ hiện mắc TC-BP, tật khúc xạ, sâu răng ở học sinh các cấp đang có xu hướng gia tăng, tỉ lệ mắc CVCS không cao nhưng vẫn là vấn đề đáng lo ngại, đặc biệt là ở nữ giới và lứa tuổi trung học. Các yếu tố nguy cơ liên quan chính được xác định bao gồm: (1) nam giới, học thêm nhiều ngày trong tuần và tiền sử gia đình đối với TC-BP; (2) thời gian ngồi học và hoạt động gần kéo dài, có người thân bị cận thị và kết quả học tập cao đối với tật khúc xạ; (3) thói quen vệ sinh răng miệng kém, ít khám răng định kỳ và sử dụng nước ngọt có ga thường xuyên đối với sâu răng. Trong đó, yếu tố số ngày học thêm, thời gian ngồi kéo dài, sử dụng nước ngọt có ga là những yếu tố nguy cơ quan trọng nhất cần được ưu tiên kiểm soát trong các chương trình chăm sóc sức khỏe học đường.