(untitled) (Vietnam Journal of Community Medicine, 2026)
Mục tiêu: Mô tả đặc điểm lâm sàng, yếu tố liên quan và phương pháp điều trị đau trên bệnh nhân đau vùng cổ gáy, tập trung vào phương pháp không dùng thuốc. Phương pháp: Tổng quan 10 nghiên cứu trong và ngoài nước (2021–2025), bao gồm dịch tễ, yếu tố nguy cơ (BMI, giấc ngủ, hút thuốc) và các can thiệp (điện châm, kéo giãn, phối hợp YHHĐ–YHCT, paraffin). Kết quả: Bệnh gặp chủ yếu ở lứa tuổi 40–69, có thể khởi phát từ 30 tuổi. Yếu tố nguy cơ: nam giới, thừa cân/béo phì, ngủ kém. Tại cơ sở y học cổ truyền Việt Nam, 99,5% bệnh nhân dùng thuốc YHCT và 100% áp dụng phương pháp không dùng thuốc; điện châm (96,8%), thủy châm (48,4%), cấy chỉ (34,4%). Hiệu quả điều trị cao (96,7% đỡ/khỏi). Phối hợp điện châm–paraffin cải thiện đau và vận động hơn đơn trị (p<0,05); cấy chỉ + chiếu đèn tần phổ đạt 90% tốt/khá. Quốc tế cho thấy rằng hiệu quả kéo giãn (radiculopathy) và trị liệu thủ công kết hợp bài tập. Kết luận: Điện xung (TENS, dòng giao thoa) là phương pháp an toàn, ít xâm lấn, giúp giảm đau, cải thiện vận động. Hiệu quả phụ thuộc vào tuổi, thời gian mắc bệnh, thói quen sinh hoạt và sự tuân thủ điều trị.