Bài báo khoa học Tập 64 Số CD 5 -Nghiên cứu khoa học 24/07/2024

THÀNH PHẦN LOÀI, PHÂN BỐ CỦA MUỖI ANOPHELES VÀ HOẠT ĐỘNG ĐỐT MỒI CỦA ANOPHELES DIRUS TẠI KHU BẢO TỒN THIÊN NHIÊN EA SÔ, XÃ EA SÔ, HUYỆN EA KAR, TỈNH ĐẮK LẮK, NĂM 2020-2021

Phạm Văn Quang1,2, Hoàng Đình Cảnh1,2, Trần Thanh Dương1,2, Nguyễn Văn Dũng1,2
1 National Institute of Malariology - Parasitology - Entomology
2 Viện Sốt rét - Ký sinh trùng - Côn trùng Trung ương
Tác giả liên hệ: phamquangk52a@gmail.com
DOI: 10.52163/yhc.v64i4.707
16 Lượt xem
0 Lượt tải xuống
Từ khóa
Sốt rét, thành phần loài, An. dirus, hoạt động đốt mồi.
Tóm tắt

Mục tiêu: Xác định thành phần loài, phân bố của muỗi Anopheles và hoạt động đốt mồi của An.
dirus tại ba sinh cảnh khu dân cư, bìa rừng và trong rừng khu bảo tồn thiên nhiên Ea Sô, xã Ea Sô xã
Ea Sô, huyện Ea Ka, tỉnh Đắk Lắk.
Đối tượng và phương pháp nghiên cứu: Thu thập muỗi Anopheles bằng phương pháp thường quy
của Viện Sốt rét - Ký sinh trùng - Côn trùng Trung ương gồm bẫy màn kép sử dụng mồi người, soi
chuồng gia súc đêm, bẫy đèn trong nhà, soi trong nhà ban ngày vào tháng 6 và tháng 11 năm 2020,
tháng 5 và tháng 12 năm 2021.
Kết quả: Đã thu được 13 loài muỗi Anopheles tại ba sinh cảnh khu dân cư, bìa rừng và trong rừng
tại khu bảo tồn thiên nhiên Ea Sô, xã Ea Sô. An. dirus thu được ở bìa rừng và trong rừng chiếm tỷ lệ
tương ứng là 33,33% và 93,8% và không thu được An. dirus ở khu dân cư. Chỉ thu được 1 cá thể An.
minimus ở trong rừng chiếm tỷ lệ 0,26%. Muỗi An. dirus hoạt động đốt mồi từ 17 giờ đến 4 giờ sáng
ngày hôm sau, An. dirus có thể đốt mồi rất sớm từ 17-18 giờ, đỉnh đốt mồi sớm lúc 18-19 giờ hoặc
22-23 giờ, sau 24h mật độ muỗi đốt mồi thấp.
Kết luận: Véc tơ chính truyền bệnh sốt rét An. dirus thu được trong rừng vào mùa mưa và đầu mùa
khô với mật độ cao, muỗi đốt người từ rất sớm do đó cần khuyến cáo người dân sử dụng các biện
pháp bảo vệ cá nhân như kem xoa, hương xua... từ sớm để phòng chống muỗi đốt cũng như phòng
chống bệnh sốt rét hiệu quả.

Tài liệu tham khảo
[1]
Nguyễn Văn Dũng, Danh mục các loài muỗi ở Google Scholar
[2]
việt nam, Hội nghị khoa học toàn quốc về sinh Google Scholar
[3]
thái và tài nguyên sinh vật lần thứ 6, 2015. Google Scholar
[4]
Viện Sốt rét - Ký sinh trùng - Côn trùng Trung Google Scholar
[5]
ương, Cẩm nang kỹ thuật phòng chống bệnh sốt Google Scholar
[6]
rét, Nhà xuất bản Y học, tr. 144 – 173, 2011.233 Google Scholar
[7]
Bùi Lê Duy, Trần Thanh Dương, Nguyễn Quang Google Scholar
[8]
Thiều & cs, Thành phần loài Anopheles theo Google Scholar
[9]
sinh cảnh và hoạt động đốt mồi của véc tơ chính Google Scholar
[10]
An. dirus tại vườn quốc gia Bù Gia Mập, Tạp chí Google Scholar
[11]
Phòng chống bệnh sốt rét và các bệnh ký sinh Google Scholar
[12]
trùng, tập 1 (121), tr. 3 – 9, 2021. Google Scholar
[13]
Trần Thanh Dương, Trương Trung Kiên, Nguyễn Google Scholar
[14]
Quí Anh & cs, “Giám sát can thiệp điểm nóng sốt Google Scholar
[15]
rét tại xã Ia Nan, huyện Đức Cơ, tỉnh Gia Lai”, Google Scholar
[16]
Tạp chí Phòng chống bệnh sốt rét và các bệnh ký Google Scholar
[17]
sinh trùng, tập 1 (109), tr. 13 – 20, 2019. Google Scholar
[18]
Viện Sốt rét - Ký sinh trùng - Côn trùng Trung Google Scholar
[19]
ương, Báo cáo tổng kết công tác năm 2020, Google Scholar
[20]
Báo cáo số 89/BC-VSR ngày 26 tháng 1 năm Google Scholar
[21]
, 2021. Google Scholar
[22]
Viện Sốt rét - Ký sinh trùng - Côn trùng Trung Google Scholar
[23]
ương, Bảng định loại muỗi Anopheles ở Việt Google Scholar
[24]
Nam, Nhà Xuất bản Y Học, 2008. Google Scholar
[25]
Nguyễn Xuân Quang, Nghiên cứu muỗi Google Scholar
[26]
Anopheles (Diptera: Culicidae) và thử nghiệm Google Scholar
[27]
biện pháp phòng chống tại vườn quốc gia Chư Google Scholar
[28]
Mom Ray (Kon Tum), vườn quốc gia Kon Ka Google Scholar
[29]
Kinh (Gia Lai) và khu bảo tồn thiên nhiên Ea Sô Google Scholar
[30]
(Đắk Lắk), Luận văn tiến sĩ, Viện Sinh thái và Google Scholar
[31]
Tài nguyên sinh vật, 2012. Google Scholar
[32]
Bùi Lê Duy, Nguyễn Thị Anh, Nguyễn Trần Google Scholar
[33]
Bích Diệp, Báo cáo giám sát véc tơ sốt rét tại xã Google Scholar
[34]
Ea Sô, Đắk Lắk, Viện Sốt rét - Ký sinh trùng - Google Scholar
[35]
Côn trùng Trung ương, 2019. Google Scholar
[36]
Nguyễn xuân Quang, Triệu Nguyên Trung, Google Scholar
[37]
Nguyễn Văn Chương, Véc tơ sốt rét tại các khu Google Scholar
[38]
vực thuỷ điện, thủy lợi của tỉnh Gia Lai, từ năm Google Scholar
[39]
-2016, Báo cáo khoa học hội nghị Côn trùng Google Scholar
[40]
học Quốc gia lần thứ 9, tr. 940-945, 2017. Google Scholar
[41]
Sidavong B, Vythilingam I, Phetsouvanh R et Google Scholar
[42]
al., “Malaria transmission by Anopheles dirus Google Scholar
[43]
in Attapeu province, Lao PDR”, Southeast Google Scholar
[44]
Asian J Trop Med Public Health, 25(2), pp. 309 Google Scholar
[45]
- 315, 2004. Google Scholar
[46]
Tananchai C, Tisgratog R, Juntarajumnong W Google Scholar
[47]
et al., “Species diversity and biting activity of Google Scholar
[48]
Anopheles dirus and Anopheles baimaii (Diptera: Google Scholar
[49]
Culicidae) in a malaria prone area of Western Google Scholar
[50]
Thailand”, Parasites & Vectors, 5:211, 2012. Google Scholar
[51]
Vũ Việt Hưng, Nghiên cứu thành phần loài, Google Scholar
[52]
phân bố, tập tính, vai trò truyền sốt rét của muỗi Google Scholar
[53]
Anopheles và hiệu lực của kem xua, hương xua Google Scholar
[54]
diệt muỗi NIMPE tại huyện Đồng Xuân, tỉnh Google Scholar
[55]
Phú Yên, 2017 - 2019, Luận án Tiến sĩ Sinh học, Google Scholar
[56]
Viện Sốt rét - Ký sinh trùng - Côn trùng Trung Google Scholar
[57]
ương, 125 tr, 2020. Google Scholar