Bài báo khoa học Tập 67 Số 10 04/11/2026

NGHIÊN CỨU CƠ CHẾ TÁC DỤNG TIỀM NĂNG CỦA BÀI THUỐC HỮU QUY HOÀN TRONG ĐIỀU TRỊ HỘI CHỨNG BUỒNG TRỨNG ĐA NANG THÔNG QUA DƯỢC LÝ MẠNG

Nguyễn Thị Hường, Nguyễn Thị Thúy, Ngô Hiền Linh, Hoàng Thúy Hồng
DOI: 10.52163/yhc.v67i10.6973
11 Lượt xem
0 Lượt tải xuống
Tóm tắt

Mục tiêu: Phân tích và dự đoán cơ chế tác dụng tiềm năng của bài thuốc Hữu quy hoàn trong điều trị hội chứng buồng trứng đa nang (PCOS) bằng phương pháp dược lý mạng.

Phương pháp: Thành phần hoạt tính của Hữu quy hoàn được thu thập từ TCMSP (OB ≥ 30%, DL ≥ 0,18) và BATMAN-TCM (score ≥ 20, p-value ≤ 0,05). Đích tác dụng được chuẩn hóa bằng UniProt. Các gen liên quan đến PCOS được thu thập từ GeneCards, OMIM và DisGeNET. Tập đích giao nhau giữa bài thuốc và bệnh được xác định qua Venn; mạng lưới thành phần hoạt tính – đích tác dụng, mạng PPI bằng Cytoscape và phân tích KEGG bằng Metascape.

Kết quả: Xác định 207 hợp chất hoạt tính, 536 đích tác dụng của Hữu quy hoàn và 1.683 gene liên quan PCOS; trong đó 195 đích giao nhau được coi là các đích tiềm năng điều trị. Các hợp chất nổi bật gồm quercetin, kaempferol, β-sitosterol và stigmasterol. Các protein lõi gồm TP53, AKT1, STAT3, IL6, TNF, ESR1 và INS. Các con đường tín hiệu nổi bật gồm PI3K-Akt, MAPK, TNF, HIF-1 signaling pathways, kháng insulin và sinh tổng hợp hormone steroid.

Kết luận: Hữu quy hoàn có thể tác động lên PCOS thông qua cơ chế đa thành phần – đa đích – đa con đường, liên quan đến điều hòa kháng insulin, viêm, rối loạn chuyển hóa - nội tiết - sinh sản. Kết quả nghiên cứu góp phần cung cấp cơ sở khoa học cho việc ứng dụng Hữu quy hoàn trong điều trị PCOS.

Từ khóa
Hữu quy hoàn, PCOS, dược lý mạng, cơ chế tác dụng, y học cổ truyền
Tài liệu tham khảo
[1]
1. Azziz R., Carmina E., Chen Z. et al. (2016). Polycystic ovary syndrome. Nat Rev Dis Primer, 2. 16057, https://doi.org/10.1038/nrdp.2016.57. Google Scholar
[2]
2. Escobar-Morreale H.F. (2018). Polycystic ovary syndrome: definition, aetiology, diagnosis and treatment. Nat Rev Endocrinol, 14(5), 270–284. https://doi.org/10.1038/nrendo.2018.24. Google Scholar
[3]
3. Zhao H., Zhang J., Cheng X. et al. (2023). Insulin resistance in polycystic ovary syndrome across various tissues: an updated review of pathogenesis, evaluation, and treatment. J Ovarian Res, 16(1), 9. https://doi.org/10.1186/s13048-022-01091-0. Google Scholar
[4]
4. 黎小斌, 兰小玉, 欧爱华等. (2011). 多囊卵巢综合征的中医证候分布及其规律探讨. 中国中西医结合杂志, 31(03), 323–326. Google Scholar
[5]
5. 王敏，金凤丽. (2019). 昆明地区PCOS中医证型、体质及危险因素的相关性研究. 硕士, 云南中医药大学. Google Scholar
[6]
6. 王姚鳗, 张跃辉, 王宇 等. (2026). 中医经典名方干预多囊卵巢综合征的临床与机制研究进展. 中药材, 1355–1363. https://doi.org/10.13863/j.issn1001-4454.2026.05.039. Google Scholar
[7]
7. 贾波. (2016), 方剂学. 第2版, 中国中医药出版社, 北京. (全国中医药行业高等教育“十三五”规划教材). Google Scholar
[8]
8. Hopkins A.L. (2008). Network pharmacology: the next paradigm in drug discovery. Nat Chem Biol, 4(11), 682–690, https://doi.org/10.1038/nchembio.118. Google Scholar
[9]
9. Li S. và Zhang B. (2013). Traditional Chinese medicine network pharmacology: theory, methodology and application. Chin J Nat Med, 11(2), 110–120. https://doi.org/10.1016/S1875-5364(13)60037-0. Google Scholar
[10]
10. Pourteymour Fard Tabrizi F., Hajizadeh-Sharafabad F., Vaezi M. et al. (2020). Quercetin and polycystic ovary syndrome, current evidence and future directions: a systematic review. J Ovarian Res, 13(1), 11. https://doi.org/10.1186/s13048-020-0616-z. Google Scholar
[11]
11. Nejabati H.R. và Roshangar L. (2026). Kaempferol ameliorates PCOS by alleviating metabolic and endocrine abnormalities as well as oxidative stress. Steroids, 229, 109767. https://doi.org/10.1016/j.steroids.2026.109767. Google Scholar
[12]
12. Upadhyay S., Mazumder A., Das S. (2025). Flavonoids and Their Potential in Alleviating PCOS Symptoms: A Thorough Review. J Nat Remedies, 1533–1549. https://doi.org/10.18311/jnr/2025/49182. Google Scholar
[13]
13. Rostamtabar M., Esmaeilzadeh S., Tourani M. et al. (2021). Pathophysiological roles of chronic low-grade inflammation mediators in polycystic ovary syndrome. J Cell Physiol, 236(2), 824–838. https://doi.org/10.1002/jcp.29912. Google Scholar
[14]
14. Rudnicka E., Suchta K., Grymowicz M. et al. (2021). Chronic Low-Grade Inflammation in Pathogenesis of PCOS. Int J Mol Sci, 22(7), 3789. https://doi.org/10.3390/ijms22073789. Google Scholar
[15]
15. Mohammadi M. (2019). Oxidative Stress and Polycystic Ovary Syndrome: A Brief Review. Int J Prev Med, 10, 86. https://doi.org/10.4103/ijpvm.IJPVM_576_17. Google Scholar