Bài báo khoa học Tập 67 Số 9 24/09/2026

TUÂN THỦ DÙNG THUỐC TỰ BÁO CÁO VÀ MỘT SỐ YẾU TỐ LIÊN QUAN Ở NGƯỜI BỆNH ĐÁI THÁO ĐƯỜNG TÍP 2 ĐIỀU TRỊ NGOẠI TRÚ TẠI TRUNG TÂM Y TẾ KHU VỰC TAM NÔNG

Đặng Thị Bích Thảo, Lê Thành Khánh Vân, Phạm Đình Nguyên
DOI: 10.52163/yhc.v67i9.6763
22 Lượt xem
0 Lượt tải xuống
Tóm tắt

Đặt vấn đề: Đái tháo đường típ 2 cần được quản lý lâu dài tại tuyến y tế cơ sở. Tuân thủ dùng thuốc là thành phần quan trọng của điều trị, nhưng các công cụ tự báo cáo có thể chịu ảnh hưởng của sai lệch nhớ lại, sai lệch xã hội mong muốn và hiệu ứng trần.

Mục tiêu: Mô tả điểm hành vi dùng thuốc tự báo cáo và phân tích thăm dò một số yếu tố liên quan với điểm tối đa tự báo cáo theo bộ câu hỏi E1–E7 ở người bệnh đái tháo đường típ 2 điều trị ngoại trú tại Trung tâm Y tế khu vực Tam Nông, tỉnh Đồng Tháp năm 2026.

Đối tượng và phương pháp nghiên cứu: Nghiên cứu mô tả cắt ngang có phân tích trên 178 người bệnh đái tháo đường típ 2 được chọn mẫu thuận tiện. Hành vi dùng thuốc tự báo cáo được ghi nhận bằng bộ 7 câu hỏi E1–E7 do nhóm nghiên cứu xây dựng trên cơ sở tham khảo nội dung của Medication Compliance Questionnaire. Bộ câu hỏi không phải là phiên bản MCQ đã được dịch và xác thực tại Việt Nam. Mỗi câu chấm 1–4 điểm; tổng điểm 7–28. Các ngưỡng ≥27 và 28/28 chỉ được dùng để mô tả phân bố điểm.

Kết quả: Tuổi trung bình là 59,8 ± 10,7 tuổi; nữ chiếm 71,9%. Điểm trung bình E1–E7 là 27,49 ± 1,15; trung vị 28 điểm, khoảng tứ phân vị 27–28. Có 92,1% đạt ≥27 điểm và 71,3% đạt 28/28 điểm, cho thấy hiệu ứng trần rõ. Trong mô hình logistic thăm dò giới hạn, tuổi và tiền sử gia đình mắc đái tháo đường liên quan với điểm tối đa tự báo cáo. Các ước lượng chưa được điều chỉnh cho nhiều yếu tố lâm sàng và không có ý nghĩa dự báo.

Kết luận: Điểm E1–E7 tập trung ở giới hạn trên, thể hiện hiệu ứng trần rõ và khả năng phân biệt hạn chế. Các phát hiện chỉ nên xem là bằng chứng mô tả và thăm dò ban đầu.

Tài liệu tham khảo
[1]
1. International Diabetes Federation. (2025). IDF Diabetes Atlas (11th ed.). International Diabetes Federation. https://diabetesatlas.org/ Google Scholar
[2]
2. World Health Organization. (2024). Diabetes. World Health Organization. https://www.who.int/news-room/fact-sheets/detail/diabetes Google Scholar
[3]
3. Bộ Y tế. (2020). Quyết định số 5481/QĐ-BYT ngày 30/12/2020 về việc ban hành tài liệu chuyên môn “Hướng dẫn chẩn đoán và điều trị đái tháo đường típ 2”. https://thuvienphapluat.vn/van-ban/The-thao-Y-te/Quyet-dinh-5481-QD-BYT-2020-tai-lieu-chuyen-mon-Huong-dan-chan-doan-dieu-tri-dai-thao-duong-tip-2-460925.aspx Google Scholar
[4]
4. American Diabetes Association Professional Practice Committee. (2024). Introduction and methodology: Standards of Care in Diabetes—2024. Diabetes Care, 47(Supplement 1), S1–S4. https://doi.org/10.2337/dc24-SINT Google Scholar
[5]
5. Davies, M. J., Aroda, V. R., Collins, B. S., Gabbay, R. A., Green, J., Maruthur, N. M., Rosas, S. E., Del Prato, S., Mathieu, C., Mingrone, G., Rossing, P., Tankova, T., Tsapas, A., & Buse, J. B. (2022). Management of hyperglycemia in type 2 diabetes, 2022: A consensus report by the American Diabetes Association and the European Association for the Study of Diabetes. Diabetes Care, 45(11), 2753–2786. https://doi.org/10.2337/dci22-0034 Google Scholar
[6]
6. Powers, M. A., Bardsley, J. K., Cypress, M., Funnell, M. M., Harms, D., Hess-Fischl, A., Hooks, B., Isaacs, D., Mandel, E. D., Maryniuk, M. D., Norton, A., Rinker, J., Siminerio, L. M., & Uelmen, S. (2020). Diabetes self-management education and support in adults with type 2 diabetes: A consensus report. Diabetes Care, 43(7), 1636–1649. https://doi.org/10.2337/dci20-0023 Google Scholar
[7]
7. Wibowo, M. I. N. A., Toh, M. P. H. S., & Lee, J. Y.-C. (2021). A systematic review on self-reported questionnaires to assess medication adherence in diabetic patients. Malaysian Journal of Public Health Medicine, 21(2), 359–373. https://mjphm.org/index.php/mjphm/article/view/1048 Google Scholar
[8]
8. Wibowo, M. I. N. A., Safitri, A. Y., & Setiawan, D. (2025). Cross-cultural adaptation and psychometric validation of the Medication Compliance Questionnaire (MCQ) for type 2 diabetes mellitus patients in Indonesia. Makara Journal of Health Research, 29(1), 33–42. https://doi.org/10.7454/msk.v29i1.1773 Google Scholar