Bài báo khoa học Tập 67 Số 9 25/09/2026

HIỆU QUẢ CỦA PREDNISOLONE ĐƯỜNG UỐNG LIỀU 20MG TRƯỚC PHẪU THUẬT NHỔ RĂNG KHÔN HÀM DƯỚI: THỬ NGHIỆM LÂM SÀNG NGẪU NHIÊN CÓ ĐỐI CHỨNG

Lê Bảo Trân, Trương Nhựt Khuê, Trịnh Minh Trí
DOI: 10.52163/yhc.v67i9.6755
14 Lượt xem
0 Lượt tải xuống
Tóm tắt

Đặt vấn đề: Răng khôn hàm dưới mọc lệch, ngầm thường cần can thiệp phẫu thuật nhổ răng, thủ thuật này thường đi kèm với các biến chứng hậu phẫu như sưng mặt, đau và khít hàm. Prednisolone, một corticosteroid có hiệu lực mạnh, đã được đề xuất nhằm giảm thiểu các di chứng này; tuy nhiên hiệu quả lâm sàng của một liều đơn đường uống trước phẫu thuật vẫn cần được đánh giá thêm trong điều kiện thực tế tại Việt Nam. Mục tiêu nghiên cứu: Đánh giá hiệu quả của một liều 20mg Prednisolone đường uống trước phẫu thuật nhổ răng khôn hàm dưới tại phòng khám Trường Đại học Y khoa Phạm Ngọc Thạch (2025–2026). Đối tượng và phương pháp nghiên cứu: Một thử nghiệm lâm sàng ngẫu nhiên, có đối chứng giả dược, làm mù đơn được thực hiện trên 64 bệnh nhân ASA I có chỉ định nhổ răng khôn hàm dưới mọc lệch, ngầm. Tất cả bệnh nhân được sử dụng kháng sinh dự phòng Amoxicillin 2g đường uống trước phẫu thuật 60 phút, theo hướng dẫn của Hội Nha khoa Hoa Kỳ (ADA). Nhóm can thiệp (n=32) được bổ sung 20mg Prednisolone đường uống, nhóm chứng (n=32) được sử dụng giả dược tương ứng. Bệnh nhân có chống chỉ định với corticosteroid hoặc penicillin, hoặc có nguy cơ nhiễm khuẩn cao đều được loại trừ. Mức độ đau được đánh giá bằng Thang điểm số NRS (0-10), mức độ sưng mặt được xác định qua tổng khoảng cách các mốc giải phẫu, và biên độ há miệng tối đa (mm) được đo bằng thước kẹp. Các biến định tính được so sánh bằng kiểm định Chi-square hoặc Fisher's exact test; các biến định lượng được so sánh bằng Paired-samples t-test và Independent-samples t-test (hoặc Mann-Whitney U test), với ý nghĩa thống kê khi p<0,05. Kết quả: Mô hình GEE ghi nhận hiệu ứng tương tác Nhóm x Thời gian có ý nghĩa thống kê trên cả ba đường đo sưng mặt (AC, AD, BE) và biên độ há miệng (p<0,001). Nhóm Prednisolone có điểm đau NRS thấp hơn rõ rệt so với nhóm chứng tại ngày 3 và ngày 7 (p < 0,001). Tại ngày thứ 3, nhóm Prednisolone giảm sưng mặt có ý nghĩa thống kê trên cả ba đường đo: AC (MD=+0,638cm, p=0,043), AD (MD=+0,691cm, p = 0,033) và BE (MD=+0,866 cm, p= 0,006). Đến ngày thứ 7, hiệu quả giảm sưng tiếp tục duy trì ở đường AC (MD=+0,706 cm, p=0,007) và BE (MD=+0,781cm, p=0,015). Đồng thời, nhóm Prednisolone ghi nhận sự phục hồi biên độ há miệng tốt hơn rõ rệt tại ngày thứ 7 (5,14 ±0,81 cm so với 4,46 ±0,88cm; MD=-0,678 cm, p=0,016). Kết luận: Sử dụng một liều đơn 20mg Prednisolone đường uống trước phẫu thuật giúp giảm đau, kiểm soát phù nề mặt và hỗ trợ phục hồi biên độ há miệng an toàn, hiệu quả sau phẫu thuật nhổ răng khôn hàm dưới.

Từ khóa
Răng khôn hàm dưới, Prednisolone, Sưng nề sau phẫu thuật, Thang điểm NRS, Biên độ há miệng.
Tài liệu tham khảo
[1]
1. Nguyễn Trọng Đức.Nghiên cứu đặc điểm lâm sàng răng khôn hàm dưới ở sinh viên Học Viện Quân Y năm thứ 3,Tạp chí Y học Việt Nam,2024;543.10.51298/vmj.v543i2.11398. Google Scholar
[2]
2. Hà Việt Quan và cộng sự.Nghiên cứu đặc điểm lâm sàng, x-quang và đánh giá kết quả điều trị phẫu thuật răng khôn hàm dưới lệch, ngầm tại bệnh viện Đa khoa khu vực Hóc Môn,Tạp chí Y dược học Cần Thơ,2024.71,124-31,CVv482S712024124.pdf. Google Scholar
[3]
3. Võ Thị Ngọc Hà.Nghiên cứu đặc điểm lâm sàng, X quang và đánh giá kết quả điều trị bệnh nhân có răng khôn hàm dưới lệch, ngầm bằng phương pháp phẫu thuật tại bệnh viện đa khoa tỉnh Hậu Giang,2018, Luận văn Bác sĩ Chuyên Khoa Cấp II, Trường Đại học Y Dược Cần Thơ. Google Scholar
[4]
4. Nguyễn Hải Niên, Phạm Hữu Thiên.Đặc điểm hình thái răng số 8 mọc lệch và biến chứng tới răng số 7 hàm dưới trên phim Panorama,Tạp chí ý học Việt Nam,2021;500(1):tr. 136-40.https://doi.org/10.51298/vmj.v500i1.308. Google Scholar
[5]
5. Nguyễn Mạnh Phú Nguyễn Thị Phương Thảo, Đinh Thị Thái, Đỗ Hoàng Việt, Nguyễn An Nghĩa.Đặc điểm lâm sàng, cận lâm sàng răng khôn hàm dưới mọc lệch theo PARANT II-III,Tạp chí Y học Việt Nam,2023;525(1B):tr.189-93.https://doi.org/10.51298/vmj.v525i1B.5098. Google Scholar
[6]
6. Nguyễn Thị Ngọc Anh và cộng sự. Hiệu quả sử dụng dexamethasone dạng uống và dạng chích trong kiểm soát đau, sưng, khít hàm sau phẫu thuật nhổ răng khôn hàm dưới,Tạp chí y học Thành Phố Hồ Chí Minh,2014;18(1). Google Scholar
[7]
7. Phạm Hải Đăng và cộng sự.Nghiên cứu đặc điểm lâm sàng, x quang và đánh giá kết quả phẫu thuật nhổ răng khôn hàm dưới lệch kết hợp sử dụng dexamethasone dạng tiêm ở bệnh nhân tại bệnh viện trường đại học y dược cần thơ,Tạp chí y dược học Cần Thơ,2022;(54):tr 181-8.10.58490/ctump.2022i54.376. Google Scholar
[8]
8. Gaballah Kamis,et al."Pain control following impacted mandibular third molar surgery: a comparison of the effectiveness of two different protocols",Sci Rep,2025;15(1).10.1038/s41598-025-89744-0. Google Scholar
[9]
9. H Libório,et al."The use of methylprednisolone after third molar surgery. A systematic review and meta-analysis of randomized controlled trials",Med Oral Patol Oral Cir Bucal,2025;30(1).10.4317/medoral.26842. Google Scholar
[10]
10. Gustavo Antonio Correa Momesso ,et al."A triple-blind randomized clinical trial of different associations between dexamethasone and non-steroids anti-inflammatories for preemptive action in third molar extractions",Sci Rep,2021;11(1).10.1038/s41598-021-04068-z. Google Scholar
[11]
11. Danica Vidović Juras,et al."Antibiotic Prophylaxis Prior to Dental Procedures",Dent J (Basel),2024;12(11).10.3390/dj12110364. Google Scholar
[12]
12. Goutham Vijayakumar,et al."Comparison of the Efficacy of Corticosteroids With Enzymatic Agents in the Postoperative Sequelae for Lower Third Molar Surgery: A Prospective Study",Cureus,2024;16(3).10.7759/cureus.55397. Google Scholar
[13]
13. Gaspar Bruno da Silva, et al."Effects of pre and postoperative dexamethasone for control of pain, swelling and trismus after third molar surgery: a randomized, triple-blind clinical trial",Journal of Dental Health, Oral Disorders & Therapy,2020;11(2):pp42.10.15406/jdhodt.2020.11.00517. Google Scholar
[14]
14. Miroshnychenko Anna,et al."Corticosteroids for managing acute pain subsequent to surgical extraction of mandibular third molars: A systematic review and meta-analysis",The Journal of the American Dental Association,2023;154(8).https://doi.org/10.1016/j.adaj.2023.04.018. Google Scholar
[15]
15. Mubarak Hasanin, Al-Adily Sahar."A Randomized Case-controlled Clinical Trial of the Effect of Preemptive Etoricoxib, Prednisolone and a Control Group on of Postoperative Sequelae after Surgical Removal of Impacted Mandibular Third Molars",Medico Legal Update,2021;21.10.37506/mlu.v21i2.2742. Google Scholar