Bài báo khoa học Tập 67 Số 9 25/09/2026

VAI TRÒ HORMON TUYẾN GIÁP TRONG ĐIỀU HÒA CHUYỂN HÓA LIPID VÀ NĂNG LƯỢNG: TỔNG QUAN TƯỜNG THUẬT

Dương Kim Hơn, Tôn Thất Hưng Bình, Phan Thanh Tài, Nguyễn Kim Vượng
DOI: 10.52163/yhc.v67i9.6754
22 Lượt xem
0 Lượt tải xuống
Tóm tắt

Mục tiêu: Tổng hợp các bằng chứng về cơ chế phân tử và dữ liệu lâm sàng nhằm làm rõ vai trò của hormon tuyến giáp trong điều hòa chuyển hóa lipid và cân bằng năng lượng. Đồng thời, nghiên cứu đánh giá giá trị điều trị hiện tại và triển vọng của các chất đồng vận thụ thể tuyến giáp chọn lọc.

Phương pháp: Thực hiện tổng quan tường thuật có cấu trúc thông qua tìm kiếm trên PubMed/MEDLINE (2000–2025). Nghiên cứu tập trung vào các từ khóa về thụ thể tuyến giáp (TR), deiodinase và thyromimetics. Các hướng dẫn điều trị, thử nghiệm ngẫu nhiên (RCT) và tổng quan hệ thống liên quan đến lipid/năng lượng ở người trưởng thành được ưu tiên phân tích.

Kết quả: Hormon tuyến giáp điều tiết chuyển hóa đặc hiệu theo mô thông qua sự phân bố các thụ thể (đặc biệt là TRβ tại gan) và enzyme deiodinase tại chỗ. Tại gan, tín hiệu TRβ thúc đẩy thanh thải LDL và oxy hóa acid béo. Tại mô mỡ, sự phối hợp giữa DIO2 và hệ giao cảm giúp kích hoạt sinh nhiệt. Lâm sàng cho thấy suy giáp rõ làm tăng LDL-C và triglyceride, thường cải thiện sau khi dùng levothyroxine. Đáng chú ý, các chất chủ vận chọn lọc TRβ đang nổi lên như một liệu pháp tiềm năng trong điều trị rối loạn lipid máu.

Kết luận: Hormon tuyến giáp là trung tâm điều hòa chuyển hóa lipid và năng lượng toàn thân. Rối loạn chức năng tuyến giáp cần được xem xét trong đánh giá rối loạn lipid máu. Các chiến lược nhắm đích TRβ hứa hẹn mang lại đột phá điều trị nhưng cần thêm các dữ liệu dài hạn về tính an toàn.

Từ khóa
hormon tuyến giáp; thụ thể TRβ; deiodinase; rối loạn lipid máu; sinh nhiệt mô mỡ nâu; thyromimetics.
Tài liệu tham khảo
[1]
[1] Brent GA. Mechanisms of thyroid hormone action. J Clin Invest. 2012;122(9):3035-3043. doi:10.1172/JCI60047. Google Scholar
[2]
[2] Bianco AC, Kim BW. Deiodinases: implications of the local control of thyroid hormone action. J Clin Invest. 2006;116(10):2571-2579. doi:10.1172/JCI29812. Google Scholar
[3]
[3] Mullur R, Liu YY, Brent GA. Thyroid hormone regulation of metabolism. Physiol Rev. 2014;94(2):355-382. doi:10.1152/physrev.00030.2013. Google Scholar
[4]
[4] Sinha RA, Singh BK, Yen PM. Thyroid hormone regulation of hepatic lipid and carbohydrate metabolism. Trends Endocrinol Metab. 2014;25(10):538-545. doi:10.1016/j.tem.2014.07.001. Google Scholar
[5]
[5] Duntas LH, Brenta G. The effect of thyroid disorders on lipid levels and metabolism. Med Clin North Am. 2012;96(2):269-281. doi:10.1016/j.mcna.2012.01.012. Google Scholar
[6]
[6] Pearce SHS, Brabant G, Duntas LH, Monzani F, Peeters RP, Razvi S, Wemeau JL. 2013 ETA Guideline: Management of Subclinical Hypothyroidism. Eur Thyroid J. 2013;2(4):215-228. doi:10.1159/000356507. Google Scholar
[7]
[7] Li X, Wang Y, Guan Q, Zhao J, Gao L. The lipid-lowering effect of levothyroxine in patients with subclinical hypothyroidism: a systematic review and meta-analysis of randomized controlled trials. Clin Endocrinol (Oxf). 2017;87(1):1-9. doi:10.1111/cen.13338. Google Scholar
[8]
[8] Berkenstam A, Kristensen J, Mellstrom K, Carlsson B, Malm J, Rehnmark S, et al. The thyroid hormone mimetic compound KB2115 lowers plasma LDL cholesterol and stimulates bile acid synthesis without cardiac effects in humans. Proc Natl Acad Sci U S A. 2008;105(2):663-667. doi:10.1073/pnas.0705286104. Google Scholar
[9]
[9] Ladenson PW, Kristensen JD, Ridgway EC, Olsson AG, Carlsson B, Klein I, et al. Use of the thyroid hormone analogue eprotirome in statin-treated dyslipidemia. N Engl J Med. 2010;362(10):906-916. doi:10.1056/NEJMoa0905633. Google Scholar
[10]
[10] Harrison SA, Bashir MR, Guy CD, Zhou R, Moylan CA, Frias JP, et al. Resmetirom (MGL-3196) for the treatment of non-alcoholic steatohepatitis: a multicentre, randomised, double-blind, placebo-controlled, phase 2 trial. Lancet. 2019;394(10213):2012-2024. doi:10.1016/S0140-6736(19)32517-6. Google Scholar