Mục tiêu: Tổng hợp các tương tác dược liệu–statin có ý nghĩa lâm sàng theo trục CYP3A4 và chất vận chuyển, đánh giá độ chắc chắn của bằng chứng và đề xuất định hướng thực hành thận trọng trong lựa chọn statin, theo dõi an toàn.
Phương pháp: Tổng quan tường thuật có cấu trúc, tìm kiếm trên PubMed/MEDLINE, Google Scholar, tài liệu đồng thuận hoặc khuyến cáo gần đây và truy vết tài liệu đến hết tháng 01/2026. Ưu tiên nghiên cứu trên người, báo cáo ca, nghiên cứu can thiệp hoặc dược động học liên quan trực tiếp đến tương tác dược liệu/thực phẩm–statin qua CYP3A4 hoặc chất vận chuyển.
Kết quả: Bằng chứng mạnh nhất ghi nhận với grapefruit dùng cùng simvastatin hoặc lovastatin; ức chế CYP3A4 ruột làm tăng phơi nhiễm statin và có thể tăng nguy cơ độc tính cơ ở người nhạy cảm. Bằng chứng mức khá có với St John’s wort, do cảm ứng CYP3A4 làm giảm phơi nhiễm và có thể giảm hiệu lực của simvastatin hoặc atorvastatin; pravastatin ít bị ảnh hưởng hơn. Dữ liệu về EGCG–rosuvastatin còn hạn chế và phụ thuộc chế phẩm. Gạo men đỏ cần xem như nhóm riêng vì chứa monacolin K có hoạt tính kiểu lovastatin, làm tăng nguy cơ cộng gộp độc tính cơ khi phối hợp statin kê đơn.
Kết luận: Tương tác dược liệu statin có cơ sở cơ chế rõ, nhưng bằng chứng hiện còn hạn chế; do đó, các biện pháp như ưu tiên statin ít phụ thuộc CYP3A4, tránh sản phẩm có hoạt tính kiểu statin và giám sát triệu chứng cơ nên được xem là định hướng thực hành thận trọng, không phải khuyến cáo guideline chính thức.