Bài báo khoa học Tập 67 Số CĐ14-HNKH Hội Hóa sinh Y học Việt Nam 17/09/2026

THOÁI HÓA KHỚP GỐI VÀ VAI TRÒ CYTOKINE – CẬP NHẬT HƯỚNG ĐIỀU TRỊ SINH HỌC VÀ TÁI TẠO SỤN

Mai Hữu Lực, Tôn Thất Hưng Bình, Phan Thanh Tài, Nguyễn Kim Vuong
DOI: 10.52163/yhc.v67iCD14.6557
1 Lượt xem
0 Lượt tải xuống
Tóm tắt

Mục tiêu: Tổng hợp bằng chứng về vai trò của cytokine trong bệnh sinh thoái hóa khớp gối và cập nhật các liệu pháp sinh học, tái tạo sụn có tiềm năng ảnh hưởng đến diễn tiến bệnh.

Phương pháp: Thực hiện tổng quan tường thuật có trọng tâm trên PubMed/MEDLINE, Cochrane Library và ClinicalTrials.gov, cập nhật đến ngày 12/10/2025. Bài viết ưu tiên hướng dẫn thực hành mới, phân tích gộp, thử nghiệm lâm sàng trọng yếu và các bài tổng quan cơ chế về IL-1β, TNF-α, IL-6.

Kết quả: Thoái hóa khớp gối hiện được xem là bệnh lý toàn khớp với viêm mức độ thấp, viêm màng hoạt dịch, hiện tượng lão hóa tiết yếu tố viêm và các tín hiệu dị hóa do cytokine chi phối. IL-1β, TNF-α và IL-6 IL-1β, TNF-α và IL-6 thúc đẩy thoái giáng chất nền sụn bằng cách hoạt hóa các đường tín hiệu viêm và dị hóa nội bào như NF-κB, MAPK (protein kinase hoạt hóa bởi chất kích thích phân bào) và JAK/STAT (truyền tín hiệu và hoạt hóa phiên mã), nhưng chẹn cytokine đơn đích cho hiệu quả lâm sàng hạn chế. Sprifermin tăng bề dày sụn nhưng cải thiện triệu chứng chưa ổn định; lorecivivint cho tín hiệu khả quan ở pha 2b; kháng yếu tố tăng trưởng thần kinh giảm đau nhưng còn lo ngại an toàn khớp. PRP có thể cải thiện đau và chức năng ở nhóm chọn lọc, song phụ thuộc đặc tính chế phẩm. Exosome nguồn gốc MSC là hướng điều trị không tế bào hứa hẹn nhưng dữ liệu lâm sàng còn sớm.

Kết luận: Cytokine giữ vai trò trung tâm trong bệnh sinh thoái hóa khớp gối, nhưng chẹn từng mắt xích riêng lẻ khó tạo lợi ích bền vững.

Tài liệu tham khảo
[1]
1. van den Bosch MHJ, Blom AB, van der Kraan PM. Inflammation in osteoarthritis: Our view on its presence and involvement in disease development over the years. Osteoarthritis Cartilage. 2024;32(4):355-364. doi:10.1016/j.joca.2023.12.005. Google Scholar
[2]
2. Molnar V, Matišić V, Kodvanj I, et al. Cytokines and Chemokines Involved in Osteoarthritis Pathogenesis. Int J Mol Sci. 2021;22(17):9208. doi:10.3390/ijms22179208. Google Scholar
[3]
3. Wiegertjes R, van de Loo FAJ, Blaney Davidson EN. A roadmap to target interleukin-6 in osteoarthritis. Rheumatology (Oxford). 2020;59(10):2681-2694. doi:10.1093/rheumatology/keaa248. Google Scholar
[4]
4. Knapik M, Żelazo DA, Osowiecka K, Krajewska-Włodarczyk M. Efficacy of Anti-Interleukin-1 Therapeutics in the Treatment of Knee Osteoarthritis: A Systematic Review and Meta-Analysis of Randomized Controlled Trials from the Years 2000 to 2023. J Clin Med. 2024;13(10):2859. doi:10.3390/jcm13102859. Google Scholar
[5]
5. Eckstein F, Kraines J, Aydemir A, et al. Intra-articular sprifermin in symptomatic radiographic knee osteoarthritis: 5-year results from the FORWARD study. Ann Rheum Dis. 2021;80(8):1062-1070. doi:10.1136/annrheumdis-2020-219181. Google Scholar
[6]
6. Yazici Y, McAlindon TE, Gibofsky A, et al. A Phase 2b randomized trial of lorecivivint, a novel intra-articular CLK2/DYRK1A inhibitor and Wnt pathway modulator for knee osteoarthritis. Osteoarthritis Cartilage. 2021;29(9):1236-1248. doi:10.1016/j.joca.2021.02.004. Google Scholar
[7]
7. Hochberg MC, Carrino JA, Schnitzer TJ, et al. Long-Term Safety and Efficacy of Subcutaneous Tanezumab Versus Nonsteroidal Antiinflammatory Drugs for Hip or Knee Osteoarthritis: A Randomized Trial. Arthritis Rheumatol. 2021;73(7):1168-1179. doi:10.1002/art.41674. Google Scholar
[8]
8. Bensa A, Filardo G, Romain E, et al. PRP Injections for the Treatment of Knee Osteoarthritis: The Improvement Is Clinically Significant and Influenced by Platelet Concentration: A Meta-analysis of Randomized Controlled Trials. Am J Sports Med. 2025;53(3):745-754. doi:10.1177/03635465241246524. Google Scholar
[9]
9. Luo D, He Y, Feng X, et al. Mesenchymal stem cell-derived exosomes as a promising cell-free therapy for osteoarthritis. Front Bioeng Biotechnol. 2024;12:1309946. doi:10.3389/fbioe.2024.1309946. Google Scholar
[10]
10. American Academy of Orthopaedic Surgeons. Management of Osteoarthritis of the Knee (Non-Arthroplasty): Clinical Practice Guideline. Rosemont, IL: AAOS; 2021. Google Scholar