Bài báo khoa học Tập 67 Số CĐ14-HNKH Hội Hóa sinh Y học Việt Nam 18/09/2026

TỐI ƯU CHẨN ĐOÁN KHÔNG XÂM LẤN MỨC ĐỘ XƠ HÓA GAN VỚI CHỈ SỐ pro-c3/adapt TRÊN BỆNH NHÂN masld

Phạm Ngọc Thiện
DOI: 10.52163/yhc.v67iCD14.6447
0 Lượt xem
0 Lượt tải xuống
Tóm tắt

Mục tiêu: Tổng quan giá trị lâm sàng và hiệu năng chẩn đoán xơ hóa gan không xâm lấn bằng chỉ số PRO-C3 và thuật toán ADAPT trên bệnh nhân gan nhiễm mỡ liên quan đến rối loạn chuyển hóa (MASLD).

Phương pháp tìm kiếm và tổng quan tài liệu: Tổng hợp dữ liệu y văn từ các hướng dẫn lâm sàng quốc tế (EASL 2024, APASL 2025) và các nghiên cứu xác thực lâm sàng đa trung tâm đánh giá tính chính xác của PRO-C3 và thuật toán ADAPT so với sinh thiết gan và các chỉ số huyết thanh học khác.

Kết quả: Chỉ số PRO-C3 phản ánh trực tiếp quá trình xơ hóa gan hoạt động thông qua việc định lượng pro-peptide đầu N của collagen loại III được cắt bỏ bởi N-protease đặc hiệu. Thuật toán ADAPT kết hợp 4 thông số dễ tiếp cận gồm: PRO-C3, tuổi, tình trạng đái tháo đường và số lượng tiểu cầu. Trong đoàn hệ xác thực đa trung tâm của châu Âu (n = 683), thuật toán ADAPT đạt diện tích dưới đường cong (AUC) vượt trội so với xét nghiệm PRO-C3 đơn độc: đạt 74,3% đối với xơ hóa đáng kể (F2-F4), 80,3% đối với xơ hóa tiến triển (F3-F4) và 85,4% đối với xơ gan (F4). Với thiết kế đạt độ đặc hiệu cao từ 80,4% đến 90,0% ở các ngưỡng cắt tương ứng (ngưỡng 9,0; 10,0 và 11,0), ADAPT giảm tối đa tỷ lệ dương tính giả của các sàng lọc ban đầu như FIB-4.

Kết luận: Chỉ số PRO-C3 tích hợp trong thuật toán ADAPT là giải pháp không xâm lấn ưu việt giúp đánh giá chính xác mức độ xơ hóa gan ở bệnh nhân MASLD. Sự kết hợp này đóng vai trò then chốt trong quy trình sàng lọc bước 2, giúp sàng lọc bệnh nhân phù hợp để làm Fibroscan (VCTE) và tránh các can thiệp không cần thiết.

Tài liệu tham khảo
[1]
[1] European Association for the Study of the Liver (EASL), European Association for the Study of Diabetes (EASD), European Association for the Study of Obesity (EASO). EASL-EASD-EASO Clinical Practice Guidelines on the management of metabolic dysfunction-associated steatotic liver disease (MASLD). J Hepatol. 2024 Sep;81(3):492-542. Google Scholar
[2]
[2] Chalasani N, Younossi Z, Lavine JE, et al. The diagnosis and management of nonalcoholic fatty liver disease: Practice guidance from the American Association for the Study of Liver Diseases. Hepatology. 2018 Jan;67(1):328-357. Google Scholar
[3]
[3] Chan WK, Chuah KH, Rajaram RB, et al. Metabolic Dysfunction-Associated Steatotic Liver Disease (MASLD): A State-of-the-Art Review. J Obes Metab Syndr. 2023 Sep 30;32(3):197-213. Google Scholar
[4]
[4] Verzijl CRC, Van De Peppel IP, Struik D, et al. Pegbelfermin (BMS-986036): an investigational PEGylated fibroblast growth factor 21 analogue for the treatment of nonalcoholic steatohepatitis. Expert Opin Investig Drugs. 2020 Feb;29(2):125-133. Google Scholar
[5]
[5] Daniels SJ, Leeming DJ, Eslam M, et al. ADAPT: An Algorithm Incorporating PRO-C3 Accurately Identifies Patients With NAFLD and Advanced Fibrosis. Hepatology. 2019 Mar;69(3):1075-1086. Google Scholar
[6]
[6] Seth SC, Sanjiv. Epidemiology, clinical features, and diagnosis of nonalcoholic fatty liver disease in adults. UpToDate. 2022. Google Scholar
[7]
[7] Ilagan-Ying YC, Banini BA, Do A, et al. Screening, Diagnosis, and Staging of Non-Alcoholic Fatty Liver Disease (NAFLD): Application of Society Guidelines to Clinical Practice. Curr Gastroenterol Rep. 2023 Oct;25(10):213-224. Google Scholar
[8]
[8] Sanyal AJ, Van Natta ML, Clark J, et al. Prospective Study of Outcomes in Adults with Nonalcoholic Fatty Liver Disease. N Engl J Med. 2021 Oct 21;385(17):1559-1569. Google Scholar
[9]
[9] Nielsen MJ, Nedergaard AF, Sun S, Veidal SS, et al. The neo-epitope specific PRO-C3 ELISA measures true formation of type III collagen associated with liver and muscle parameters. Am J Transl Res. 2013 Apr 19;5(3):303-315. Google Scholar
[10]
[10] Rinella ME, Lazarus JV, Ratziu V, et al. A multisociety Delphi consensus statement on new fatty liver disease nomenclature. Hepatology. 2023 Dec 1;78(6):1966-1986. Google Scholar