SO SÁNH GIÁ TRỊ CHẨN ĐOÁN NHIỄM SÁN LÁ GAN Opisthorchis viverrini CỦA TEST NHANH OV ANTIGEN VỚI XÉT NGHIỆM TẬP TRUNG FORMALIN-ETHYL ACETATE TẠI HUYỆN ĐĂK GLEI, KON TUM, NĂM 2025
Nội dung chính của bài viết
Tóm tắt
Đặt vấn đề: Sán lá gan nhỏ (Opisthorchis viverrini) là bệnh ký sinh trùng liên quan chặt chẽ đến ung thư đường mật. Tại khu vực miền Trung – Tây Nguyên, bệnh vẫn còn lưu hành; tuy nhiên, dữ liệu dịch tễ tại địa phương còn hạn chế. Test nhanh phát hiện kháng nguyên trong nước tiểu (OV Antigen RDT) cho thấy tiềm năng ứng dụng trong sàng lọc cộng đồng. Mục tiêu: (1) Xác định tỷ lệ nhiễm O. viverrini bằng kỹ thuật FECT tại huyện Đăk Glei (Kon Tum) năm 2025; (2) Bước đầu so sánh một số chỉ số chẩn đoán của test nhanh OV Antigen với FECT. Phương pháp: Nghiên cứu cắt ngang mô tả kết hợp so sánh chẩn đoán. Tổng cộng 403 người ≥5 tuổi được thu thập mẫu phân để xét nghiệm FECT. Trong nghiên cứu so sánh, 49 ca FECT dương tính và 40 mẫu FECT âm tính được chọn ngẫu nhiên để thực hiện test nhanh OV Antigen trên mẫu nước tiểu. FECT được xem là tiêu chuẩn tham chiếu. Kết quả: Tỷ lệ nhiễm O. viverrini bằng FECT là 12,2% (49/403), ở mức độ nhẹ (<1.000 trứng/g phân), với mật độ trung bình 49,15 ± 25,20 trứng/g. Tỷ lệ nhiễm cao hơn ở nam giới (18,2%; OR = 2,41); cao nhất ở nhóm tuổi 16–59 (15,3%); và tại xã Đăk Môn (OR = 2,88). Test nhanh OV Antigen cho độ nhạy 100%, độ đặc hiệu 75%, độ chính xác 88,8% và hệ số Kappa = 0,77 (p < 0,0001). Kết luận: O. viverrini vẫn lưu hành tại huyện Đăk Glei. Test nhanh OV Antigen cho độ nhạy cao và mức độ đồng thuận tốt với FECT, cho thấy tiềm năng ứng dụng trong sàng lọc cộng đồng và giám sát dịch tễ tại các vùng nguy cơ.
Chi tiết bài viết
Từ khóa
Opisthorchis viverrini, Formalin-Ether, Ov Antigen rapid test.
Tài liệu tham khảo
[2] Bộ Y tế. Hướng dẫn chẩn đoán, điều trị và phòng bệnh sán lá gan nhỏ. Ban hành theo Quyết định số: 1172/QĐ-BYT ngày 13/5/2022 của Bộ trưởng Bộ Y tế. 2022
[3] Nguyễn Văn Chương, Bùi Văn Tuấn, Huỳnh Hồng Quang. Thực trạng và yếu tố nguy cơ nhiễm sán lá gan nhỏ Opisthoschis viverrini ở người tại một số điểm tỉnh Quảng Trị, Y học TP Hồ Chí Minh. 2014;6(18):525-532.
[4] Srithai C, Chuangchaiya S, Jaichuang S, Idris ZM. Prevalence of Opisthorchis viverrini and its associated risk factors in the Phon Sawan district of Nakhon Phanom province, Thailand. Iran J Parasitol. 2021 Jul-Sep;16(3):474-482.
[5] Worasith C, Kamamia C, Yakovleva A, Wangboon C, Sithithaworn J, et al. Advances in the diagnosis of human Opisthorchiasis: Development of Opisthorchis viverrini antigen detection in urine. PLoS Negl Trop Dis. 2015;9(10): e0004157.
[6] Lý Chanh Ty. Nghiên cứu thành phần loài, tỷ lệ nhiễm sán lá gan nhỏ ở người và ấu trùng trên một số loài cá nước ngọt tại tỉnh Kon Tum, Đăk Lăk, năm 2023. Đề tài cấp cơ sở. Viện sốt rét- Ký sinh trùng- Côn trùng Quy Nhơn. 2024.
[7] Bùi Văn Tuấn, Lý Chanh Ty, Huỳnh Thị Thanh Xuân. Nghiên cứu thành phần sán lá nhỏ truyền qua cá nước ngọt ký sinh trên người tại một số tỉnh miền Trung-Tây Nguyên. Tạp chí Phòng chống Bệnh sốt rét và bệnh ký sinh trùng. 2017;96(0868-3735):181-188.
[8] Viện Sốt rét- Ký sinh trùng- Côn trùng Trung Ương. Cẩm nang Xét nghiệm chẩn đoán giun sán. Nhà xuất bản Y học. 2013:55-57.
[9] Chanika Worasith, Watcharin Loilome, Ross H Andrews, Simon D Taylor-Robinson, Paiboon Sithithaworn. Accuracy of a new rapid diagnostic test for urinary antigen detection and assessment of drug treatment in opisthorchiasis. Infect Dis Poverty. 2023 Nov 21;12(1):102.
[10] Bùi Văn Tuấn, Nguyễn Văn Chương. Thực trạng nhiễm sán lá gan nhỏ tại xã Đăk Môn, huyện Đăk Glei, tỉnh Kon Tum. Y học thực hành. 2011; Số 796:165-168.